Bodem

Sommige planten groeien bijna overal goed, maar voor andere planten is de juiste bodem het verschil tussen leven en dood. In onze handige zaaikalender kan je per plant de gewenste grondsoort bekijken, en daar uitgebreid over lezen op de pagina van de plant. Het is ook belangrijk om te weten welke grondsoort je zelf hebt, bijvoorbeeld in de achtertuin. Zo weet je wat je kunt doen om het de planten naar de zin te maken.

Grondsoorten

In de basis zijn er een aantal grondsoorten waar je in Nederland en omstreken mee te maken kunt krijgen. Op iedere grondsoort groeien dan ook weer andere planten. Zo ontstaan hele streken met naaldbossen vol dennenbomen, of vlaktes met heide en andere planten die het daar goed doen. Hieronder leggen we per grondsoort uit hoe je deze kunt herkennen, maar ook hoe je deze kunt verbeteren als je planten iets anders van de bodem verlangen.

Klei

Herkennen

Kleigrond staat erom bekend weinig planten toe te laten. Alleen planten die veel kunnen doorstaan zijn hier welkom, en dat heeft te maken met de samenstelling. Bij een aanhoudende droogte kan de grond zo hard worden als steen, maar het duurt lang voor deze staat is bereikt. Klei kan namelijk ook erg veel vocht vasthouden voor een lange periode, en met dit vocht worden ook voedingsstoffen geabsorbeerd. Na een regenbui blijft de kleigrond lang nat of blijven er zelfs plassen met water liggen. Met een beetje pech staat het hele stuk grond onder water omdat overtollig water niet makkelijk weg kan stromen. Klei is dan ook erg dik en creëert een vaste massa waar je moeilijk doorheen kunt dringen.

Planten

Voor de planten betekend dit dat zij hier moeilijk in kunnen wortelen. Alleen planten met de sterkste wortels kunnen in kleigrond wroeten. De planten moeten ook uitstekend tegen (overtollig) water kunnen, want het blijft lang aanwezig in deze bodem. Zou je bijvoorbeeld wortels op kleigrond kweken dan blijven deze heel klein, zullen zij kronkelen en vertakkingen krijgen, of groeien deze zelfs helemaal niet. De meeste koolsoorten zoals boerenkool, broccoli of spruitjes, doen het uitstekend op kleigrond zo lang deze niet onder water komt te staan. Daar houdt eigenlijk geen enkele plant echt van. Wat ideaal is voor koolsoorten op kleigrond, is dat de klei naast vocht ook veel voeding zal absorberen en deze gedurende een langere periode langzaam loslaat. Koolsoorten hebben veel voedingsstoffen nodig.

Verbeteren

Je kunt kleigrond meer humus geven door zeer veel compost en organisch materiaal onder te spitten. Door alle grote stukken klei eerst op te breken in kleinere stukjes, wat met een spitvork best intensief kan zijn, is eventueel compost makkelijker door te mengen. De doorlaatbaarheid van de bodem kan je op de zelfde wijze verbeteren door brekerzand door de grove stukken klei te mengen. Hiermee zorg je ervoor dat water net iets makkelijker van de oppervlakte weg kan stromen. Het graven van geulen werkt hier ook goed bij, zo worden sloten door boeren gebruikt voor de drainage van de bodem. Door planten op heuveltjes te zetten zorg je dat deze bij hevige regenval altijd op een droog eilandje zullen staan.

Leem

Herkennen

Leem is een grondsoort welke voornamelijk uit zilt bestaat, maar in de praktijk komt deze vooral voor in combinatie met andere grondsoorten. Zo heb je bijvoorbeeld ook kleileem of zandleem. Leem op zichzelf heeft in principe de zelfde eigenschappen als kleigrond, maar niet zo heftig als kleigrond daadwerkelijk heeft. Zo zal leem veel sneller opdrogen en houd het minder vocht vast (maar zeker wel wat). Leem is rijk aan voedingsstoffen. Bij hevige regenval zal water minder snel blijven liggen, het kan dus wel doorstromen, echter ontstaat er vaak wel nog steeds een modderpoel zo lang water nog niet is gedraineerd of verdampt.

Planten

Voor veel planten is leem een gewenste grondsoort, omdat het veel voedingsstoffen bevat en niet tè nat blijft zoals bij klei bijna altijd het geval is. Planten kunnen bij leem makkelijk wortelen en profiteren toch van de gewenste eigenschappen van kleigrond. Veel tropische planten houden heel erg van leemgrond.

Verbeteren

Leem heeft van zichzelf niet veel humus, omdat dit voornamelijk uit hele kleine deeltjes bestaat. De grondsoort komt vooral voor in combinatie met andere grondsoorten zoals klei of zand. Door meer zand toe te voegen droogt de bodem sneller op. Door het toevoegen van compost en organisch materiaal creëer je ook in deze grondsoort, net als alle anderen, meer humus.

Zand

Herkennen

Zandgrond is een bodem waar niet alle planten evenveel van houden. Water en voedingsstoffen spoelen bij zandgrond namelijk direct uit, waardoor hier weinig tot niets van overblijft na een regenbui. Zandgrond is binnen enkele minuten volledig opgedroogd in de volle zon, en ook in potten is het niet altijd handig om zandgrond te gebruiken. Potten drogen namelijk nog veel sneller op.

Planten

Sommige planten houden hier juist heel erg van, omdat zij graag droog en warm staan en ook niet zo veel voeding nodig hebben. Denk daarbij aan bijvoorbeeld lavendel, salie, rozemarijn en tijm. Planten die wel wat voedingsstoffen nodig hebben zal je zeer regelmatig bij moeten voeden, en planten die meer water nodig hebben doen het hier gewoon niet. Er is namelijk niet tegenop te gieten of sproeien als zandgrond in de zon gelegen is. Voor planten die niet droog en arm willen staan zal je zandgrond altijd even moeten verbeteren en dan nog is het niet ideaal.

Verbeteren

Door veel compost en organisch materiaal toe te voegen geef je de zandgrond niet alleen meer humus. Je zorgt hiermee ook dat kleine deeltjes minder snel wegspoelen. Aan zand hechten geen deeltjes, aan ander organisch materiaal wel. Dit is dus absoluut aan te raden als je zandgrond wilt voorbereiden op de teelt van planten die er niet van houden. Makkelijker is gewoon om er planten neer te zetten die het wel goed doen op zandgrond. Omdat zandgrond snel uitspoelt zal je het nodige regelmatig weer moeten aanvullen door extra compost en voedingsstoffen toe te voegen. Deze verteren en spoelen na verloop van tijd alsnog uit.

Compost/aarde

In het wild vallen dode takken en oude blaadjes van de bomen en planten af. Uitwerpselen van dieren in het bos komen op de bodem terecht. Na enige tijd verteren deze en ontstaan er voedingsstoffen voor planten, compost en uiteindelijk ook fijne aarde. Dit dient weer als nieuwe bodem voor de planten die er groeien en bloeien. Het mooie hieraan is dat wij hier veel van kunnen leren. Onkruid hoeft niet per se altijd in de GFT-bak. Je kunt het onderspitten waardoor je de bodem opnieuw voorziet van organisch materiaal. Let daarbij natuurlijk wel op dat dit onkruid geen uitgebloeide bloemen bevat, anders zaait het zichzelf in tienvoud terug. Tenzij je daar geen problemen mee hebt natuurlijk, want dan kan je de opgekomen plantjes volgend jaar weer een keer als compost gebruiken. Ook met wortels van sommige planten kan je beter uitkijken, zeker als het om woekerende planten gaat die je hebt verwijderd.

Onder aarde verstaan we alle soorten die men in de winkel kan kopen (of zelf maakt). Aarde is bijna altijd extra bemest en bestaat uit verteerd organisch materiaal. In sommige gevallen worden hier stofjes aan toegevoegd voor de structuur en voedingsbehoeften van de plant. Let ook goed op dat de aarde op verantwoorde wijze is verkregen, zodat je aankoop niet ten koste gaat van natuurgebieden elders. Aarde is meestal redelijk humusrijk en vrijwel overal voor te gebruiken. Je kunt een mengsel maken met vermiculiet of perliet, zand, hydrokorrels en andere toevoegingen. Hiermee kan je aarde of potgrond naar wens maken voor vrijwel ieder soort plant in de moestuin. Aarde wordt vooral gebruikt voor potten of om de tuin aan te vullen.

Zaai- en stekgrond

Zaai- en stekgrond is een beetje een vak apart. Er wordt vaak gezegd dat dit gewoon het zelfde is als aarde, maar dat is eigenlijk helemaal niet zo. Zaai- en stekgrond heeft een andere samenstelling. De grove stukken zijn er meestal uit gefilterd en er is soms fijn zand toegevoegd. Hierdoor krijgt zaai- en stekgrond een uiterst fijne structuur. Dit is makkelijker voor jonge plantjes en stekjes om in te wortelen. Ook is zaai- en stekgrond slechts licht bemest, zodat er geen verbranding bij jonge plantjes kan ontstaan als gevolg van een te sterke bemesting. Jonge plantjes hebben namelijk nog helemaal niet zo veel nodig. Het is dus aan te raden om zaai- en stekgrond te gebruiken voor het zaaien en stekken, dus geen gewone aarde.

Zuurtegraad

Sommige planten hebben een sterke voorkeur voor (of eisen zelfs) grond met een bepaalde zuurtegraad. Zo groeit bijvoorbeeld een bosbes enkel op een zure bodem, maar een duif heeft juist een alkalische bodem nodig. Om de zuurtegraad van de bodem te veranderen kun je een aantal dingen doen. Door het toevoegen van tuinturf maak je de bodem zuurder. Tuinturf kan als aanplantgrond gebruikt worden, maar ook enkel als toevoeging voor een kleiner effect. Het tegengestelde kan je bereiken door kalk te strooien. Kalk zorgt voor een meer alkalische bodem, waarop bijvoorbeeld de druif het weer erg goed doet. Wanneer de zuurtegraad van de bodem niet goed is voor de plant, krijgt deze moeite met het opnemen van bepaalde voedingsstoffen. Sommige voedingsstoffen kunnen helemaal niet meer worden opgenomen en dat heeft uiteraard ziekte en sterfte als gevolg voor de plant. De zuurtegraad is dus een belangrijke eigenschap.

Hydrocultuur

De hydrocultuur is een methode waarop je planten kunt kweken op waterbasis. Het is een schone manier van kweken omdat je geen gebruik maakt van grond, je kweekt grondloos. Water wordt gemengd met voedingsstoffen en het mengsel loopt door buizen of via een bak langs de wortels van de planten. Zo'n hydrocultuur systeem kan je buitenshuis gebruiken, maar in combinatie met kweeklampen leent het systeem zich ook uitstekend voor een teelt binnenshuis, omdat je geen "vieze" aarde in huis hoeft te gebruiken. Alles over hydrocultuur lees je op onze hydrocultuur pagina.

Deel deze pagina


Win een kweekkas!

Schrijf je in en maak iedere maand kans op één van de twee kweekkasjes!

kweekkas winactie

Planten op stevige kleigrond

Onder andere deze planten groeien goed op stevige kleigrond:

Witte kool

Witte kool

In één oogopslag alle behoeften van witte kool! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Rabarber

Rabarber

In één oogopslag alle behoeften van rabarber! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Spruitkool

Spruitkool

In één oogopslag alle behoeften van spruitkool! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Knolselderie

Knolselderie

In één oogopslag alle behoeften van knolselderie! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Planten op droge zandgrond

Onder andere deze planten groeien goed op droge en arme zandgrond:

Tijm

Tijm

In één oogopslag alle behoeften van tijm of wintertijm! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Rozemarijn

Rozemarijn

In één oogopslag alle behoeften van rozemarijn! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Vijg

Vijg

In één oogopslag alle behoeften van de vijgenboom of struikvijg! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Lavendel

Lavendel

In één oogopslag alle behoeften van lavendel! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Planten op zure bodem

Onder andere deze planten groeien goed op een zure grondsoort:

Bosbes

Bosbes

In één oogopslag alle behoeften van de blauwe bes! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Veenbes

Veenbes

In één oogopslag alle behoeften van de cranberry! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Zuring

Zuring

In één oogopslag alle behoeften van zuring! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Jeneverbes

Jeneverbes

In één oogopslag alle behoeften van de jeneverbes! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Planten op kalkrijke grond

Onder andere deze planten groeien goed op een kalkrijke grond:

Lavendel

Lavendel

In één oogopslag alle behoeften van lavendel! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Druif

Druif

In één oogopslag alle behoeften van de druif! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Bloemkool

Bloemkool

In één oogopslag alle behoeften van bloemkool! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Bleekselderij

Bleekselderij

In één oogopslag alle behoeften van bleekselderij! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

footer wave afbeelding