Ontkiemen

Alles begint met het ontkiemen van een zaadje. Er zijn veel verschillende manieren om dat te doen, ieder met eigen voor- en nadelen. Het belangrijkste is de temperatuur, want sommige zaden ontkiemen alleen boven een bepaalde temperatuur. Ook is het belangrijk om het gekiemde zaadje direct genoeg licht te geven, anders wordt het plantje dat eruit komt heel lang en slap. Houd de bodem waar je in zaait constant licht vochtig, de meeste plantjes mogen natuurlijk niet uitdrogen.

Wat heb je nodig?

Denk aan turfpotjes, zaaitrays, mini kweekkasjes of kleine plastic potten. In ieder geval iets waar je plantjes in kunt opkweken. Vergeet ook geen zaai- en stekgrond of vermiculiet. Dat laatste kan je inderdaad ook gebruiken om in te zaaien, jonge plantjes kunnen er makkelijk in wortelen en het houd vocht vast, waardoor de jonge plantjes niet zo snel uitdrogen. Een bijkomend voordeel is dat je plantjes makkelijk (wel voorzichtig) uit vermiculiet kunt halen om ze te verspenen. Zaai- en stekgrond heeft als voordeel dat deze licht bemest is en een fijne structuur heeft. Zo zijn jonge, kwetsbare plantjes beschermd tegen overbemesting van gewone tuinaarde of potgrond. Ze kunnen er ook makkelijk in wortelen door de fijne structuur.

Voor je kiest waar je in gaat zaaien, is het wellicht handig om eerst te bekijken wat de voor- en nadelen zijn. Hieronder lees je meer over de voor- en nadelen van turfpotjes, zaaitrays en meer. Maar voor we verder gaan, wist je dat je zaden ook kunt ontkiemen in een plastic (grip)zakje met vochtig keukenpapier? Het is waar! Leg de zaden op een stuk vochtig keukenpapier en doe dit in een gripzakje of diepvrieszakje. Sluit het zakje goed af en leg het op een plek waar het warm of koud genoeg is voor de zaden. Het vocht blijft binnen en de zaden zullen vanzelf ontkiemen. Ze zijn klaar om te worden geplant als je de eerste (kiem)blaadjes ziet zitten, maar je kunt ook dan nog even wachten. Wacht niet te lang, de jonge plantjes hebben ook voedingsstoffen nodig. Ga ook extra voorzichtig met de jonge plantjes om, de worteltjes breken namelijk snel van de zaadjes af. Deze methode wordt de deno-methode genoemd.

Perskluitjes

perskluitjes afbeelding

Ze worden ook wel perspotjes genoemd. Ze zijn erg handig voor het zaaien van wat kleinere plantjes. Je perst een kluitje van vochtige aarde en zaait daar een zaadje in. Vervolgens kan je het inmiddels jonge plantje met het perskluitje zo in de grond planten. Je hebt dus niets anders meer nodig, alleen goed vochtige aarde en wat zaadjes van je favoriete planten. En natuurlijk een pers om de perskluitjes mee te kunnen maken.

Turfpotje

perskluitjes afbeelding

Een beetje vergelijkbaar met perskluitjes, kan je ook turfpotjes zo in de grond stoppen. Het materiaal is biologisch afbreekbaar en valt uit elkaar als het erg nat wordt, bijvoorbeeld door regen of tijdens het water geven. Je vult de potjes met zaai- en stekgrond, doet er zaadjes in en wacht to deze zijn uitgekomen. Als er jonge plantjes zijn opgekomen kan je deze met het turfpotje en al in de grond stoppen, het potje vergaat vanzelf.

Zaaitray

perskluitjes afbeelding

Een handig middel voor het zaaien van grote aantallen. Zaaitrays hebben vaak veel vakken. Je kunt ze gemakkelijk vullen met zaai- en stekgrond en vervolgens in de vakken zaaien. Met een verspeensetje of een vork haal je de jonge plantjes uit de vakken om ze vervolgens te planten. Zaaitrays zijn met name geschikt voor grote aantallen van dezelfde planten, maar je kunt natuurlijk per rij een ander plantje zaaien.

Kweekkasje

perskluitjes afbeelding

Vaak worden kweekkasjes binnen in de vensterbank gebruikt. In een kweekkasje zit vaak ook nog een (kleine) zaaitray. De doorzichtige kap houd vocht binnen. In tegenstelling tot een zaaitray drogen de vakjes in een kweekkasje dus niet zo snel uit. Toch komt er voldoende licht binnen als het kweekkasje op een lichte plek wordt geplaatst. Een propagator is de luxe versie van een kweekkasje, vaak van steviger materiaal en meestal zonder zaaitray.

Kweekpot

perskluitjes afbeelding

Voor grotere planten en planten die sneller groeien, is een kweekpot de uitkomst. Wil je bijvoorbeeld pompoenen voorzaaien in de vensterbank? Dan is zo'n klein vakje in een zaaitray of kweekkasje lang niet voldoende. Ook voor planten zoals broccoli, die snel heel groot kunnen worden, gebruik je liever kweekpotten om de planten meer ruimte te geven. Kweekpotten worden ook gebruikt om jonge plantjes uit een zaaitray te verspenen.

Met of zonder vakken

Bedenk je bij het zaaien altijd dat je de plantjes later ook moet uitplanten. Dat is het planten op de definitieve plaats in een pot of in de volle grond, in de tuin of in de kweekkas. Plantjes die met z'n allen in één bakje aarde staan krijg je soms moeilijk uit elkaar omdat de wortels door elkaar heen groeien. In principe is het dus altijd beter om in zaaitrays met vakken of in losse kweekpotjes te zaaien. Mocht je de plantjes echt direct na het opkomen willen verspenen, dan kan je zaaien in een bakje zonder vakken en met een dun laagje zaai- en stekgrond. Laat de zaai- en stekgrond grotendeels opdrogen, dan krijg je de plantjes er makkelijk uit zonder wortels te beschadigen. Wanneer je de plantjes uit de zaaibak haalt om ze ieder op een eigen plekje te zetten, dan wordt dat verspenen genoemd. Dat is dus een soort verpotten of verplanten, maar dan voor jonge (kiem)plantjes.

Vochtig houden

Het is belangrijk om de zaai- en stekgrond of vermiculiet waar je in zaait, constant licht vochtig te houden. Niet nat en ook niet droog, want dit werkt in principe voor alle plantjes. Sommigen kunnen zelfs prima droog staan, ook als zaailing, maar te veel water doet de zaden en plantjes nooit goed. Er ontstaan schimmels en de zaden met eventuele worteltjes rotten dan weg. Bij plantjes zoals tijm, rozemarijn, salie en andere droogteliefhebbers maakt het niet uit als de grond een keertje uitdroogt.

In de volle grond

Als het buiten warm genoeg is kan je heel veel plantjes natuurlijk ook gewoon direct buiten zaaien. Dat is handig, want zo heb je niets met verspenen of wat dan ook te maken. Er zitten echter wel wat haken en ogen aan, want buiten zijn ook veel dieren die van zaden houden. Vogels, muizen, eekhoorns en het bodemleven dat zich in de grond heeft gevestigd, vormen misschien wel een bedreiging. Zo kan het zijn dat je iets zaait wat vervolgens helemaal nooit opkomt, omdat de zaden zijn opgepeuzeld. Bij het zaaien in potten en bakken is die kans een stukje kleiner. Vooral vogels en slakken houden tevens van jonge zaailingen en eten deze op, direct nadat deze boven komen, of gebruiken het om een vogelnestje van te maken. Wanneer je iets zaait en het komt vervolgens op, dan heb je ook nog rekening te houden met het weer. Plotselinge wisselingen, maar ook hevige regenval of droogte kunnen een bedreiging vormen voor je pas opgekomen plantjes. Bescherm ze daarom met een fijnmazig (insecten)gaas of net, of plaats (doorzichtige) bekertjes over je zaailingen heen om ze te beschermen. Vooral 's nachts en 's ochtends zijn slakken erg actief.

Vermeerderen

Natuurlijk kan je planten ook op andere manieren vermeerderen. Welke manier het beste werkt verschilt enorm per plant. In onze handige zaaikalender kan je per plant bekijken hoe je deze het beste kunt vermeerderen. Zo kan je naast zaden zaaien bijvoorbeeld ook stekken, bollen planten of afleggers maken. Wat deze manieren precies zijn en hoe je deze kunt gebruiken, daar lees je alles over op de pagina vermeerderen.

Deel deze pagina


Win een kweekkas!

Schrijf je in en maak iedere maand kans op één van de twee kweekkasjes!

kweekkas winactie

Ontkiemen bij hoge temperatuur

Zaden van onder andere deze planten ontkiemen bij hogere temperaturen:

Paprika

Paprika

In één oogopslag alle behoeften van de paprikaplant! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Komkommer

Komkommer

In één oogopslag alle behoeften van de komkommerplant! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Tomaat

Tomaat

In één oogopslag alle behoeften van de tomatenplant! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Aubergine

Aubergine

In één oogopslag alle behoeften van de aubergine! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Ontkiemen bij lage temperatuur

Zaden van onder andere deze planten ontkiemen goed bij lage temperaturen:

Spinazie

Spinazie

In één oogopslag alle behoeften van spinazie! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Erwt

Erwt

In één oogopslag alle behoeften van de doperwt! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Tuinboon

Tuinboon

In één oogopslag alle behoeften van tuinbonen! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Kapucijners

Kapucijners

In één oogopslag alle behoeften van de kapucijner! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

footer wave afbeelding