plant banner

Vanille
Vanilla planifolia

plant icon
Vanille
Vanilla planifolia
light icon
water icon
soil icon
winter icon

24

18

40CM

40CM
pH
6.0 - 7.0
 
JAN
FEB
MAA
APR
MEI
JUN
JUL
AUG
SEP
OKT
NOV
DEC
Alles
Oogsttijd
Bloeitijd

Vanille kweken

Vanille verzorgen

Vanille is een tropische, klimmende orchidee die in landen van oorsprong tot wel 15 meter hoog kan worden. De teelt van vanille is ook mogelijk in ons klimaat, maar dan wel in goed verwarmde kassen of binnenshuis. De temperatuur moet altijd boven de 18 graden (kamertemperatuur) blijven en de 15 meter zal deze zeer waarschijnlijk niet halen. Commercieel is de teelt van vanille niet rendabel genoeg, maar voor de hobbyist is het natuurlijk een schitterende uitdaging. En dit laatste, een uitdaging, dat is het zeker! Niet omdat de algemene verzorging van de plant erg ingewikkeld is, maar vooral omdat je de juiste omgeving moet creëren en behouden om de plant te laten groeien, bloeien èn vruchten te laten maken.

Vanille is een klimmende plant die dus vanzelfsprekend ondersteuning nodig heeft. Het beste werkt het om een houten hekwerk te gebruiken, al wordt dit voor de meeste mensen lastig omdat zij geen verwarmde kweekkas of serre hebben waar de temperatuur hoog genoeg blijft. Bij de teelt in potten kan je zelf een houten ondersteuning maken voor je vanille orchidee. Dit is nodig om te zorgen dat de plant zich goed kan ontwikkelen. Laten kruipen is niet verstandig en maakt de verzorging onnodig moeilijk, en eventuele bloemen kwetsbaarder.

Naast het kiezen van de juiste bodem en voeding (zie de kopjes bodem en bemesting), is het ontzettend belangrijk om je plant niet te veel water te geven. Hier kunnen orchideeën, en dus ook de vanille orchidee, heel slecht tegen. Geef dus steeds een beetje water. Wat wel goed kan helpen en wat de plant erg prettig zal vinden, is het besproeien van de plant met een fijne nevel. Hiermee geef je het idee van een hoge luchtvochtigheid, wat erg gunstig is voor de plant die luchtwortels maakt om vocht uit de lucht te halen. Dit heeft alles te maken met de tropische afkomst van de vanille orchidee.

Bloeien zal de plant op de eerste plaats niet zo snel doen, maar met de juiste verzorging verhoog je de kans op bloeien enorm. Als eerste moet de plant ten minste 2 of 3 jaar oud zijn voor deze kan gaan bloeien. Als het dan zo ver is, zal je de plant zelf moeten bestuiven om kans te maken op een (vaak kleine) oogst. Ik zeg daarbij ook nadrukkelijk "kans op bloeien" en "kans op een oogst" omdat deze uitdaging niet te onderschatten is. De plant doet dit nu eenmaal niet zo snel in een vreemde omgeving. Om de bloemen te bestuiven moet je het bloemvlies doorbreken met een scherp voorwerp. Doe dit heel voorzichtig! Vervolgens druk je de mannelijke pollen en de vrouwelijke stempels tegen elkaar.

Let bij het bestuiven goed op de timing. Dit is erg belangrijk, want als de plant bloeit dan is dit maar heel kort. Bovendien bloeit de plant eigenlijk alleen maar in de ochtenden. Dit kan al vanaf een uur of 6 in de ochtend gebeuren, maar in de middag zijn de bloemen al lang en breed verwelkt. Zoals je begrijpt zal je er dus heel snel bij moeten zijn en moet je de plant in de gaten houden als je het vermoeden krijgt dat deze wel eens kan gaan bloeien. Wees daarom alert. Zonder de bloemen te bestuiven vallen ze af en kan je geen vanille oogsten.

Het is misschien leuk om te weten dat de vanille orchidee niet alleen klimt langs andere bomen en planten, maar ook in sommige gevallen zelfs volledig het contact met de grond kwijtraakt. Wanneer de luchtwortels voldoende voedingsstoffen op kunnen nemen heeft de plant de wortels in de grond niet langer nodig. Deze leeft in zo'n geval volledig op mineralen en vocht uit de lucht. De luchtwortels dienen tegelijkertijd ook als hechtrankjes. Deze wikkelen zich om smalle takjes heen. Zo houdt de vanille-orchidee zich vast.

Vanille zaaien en planten

Wanneer kan je vanille zaaien? Vanille kan je binnen (voor)zaaien van april tot september.

Het ontkiemen uit zaden is mogelijk, maar een zeer grote uitdaging. De zaden ontkiemen zelden en zelfs in landen van oorsprong gebeurd dit niet zomaar. Als eerste moet de temperatuur een stuk boven de 20 graden zijn voor de zaden überhaupt kunnen ontkiemen. Dit lukt het beste in een afgesloten, vochtige propagator en op een groeimedium zoals vermiculiet. De kiemtijd varieert daarnaast enorm en hier is geen schatting van een aantal dagen of weken aan te koppelen. Het ontkiemen van de zaden lukt zelden zonder de aanwezigheid van een specifieke schimmels die Mycorrhiza heten. Deze dragen bij aan de opname van voedingsstoffen door de jonge plantjes, direct na het verschijnen van het eerste kleine worteltje. Het is makkelijker om vanille als plant te kopen, omdat het grootste deel van het voorwerk dan al is gedaan.

Per vierkante meter kan je ongeveer 5 tot 8 vanille planten laten groeien in de volle grond. In rijen kan je ongeveer 2 tot 3 vanille planten per strekkende meter laten groeien in de volle grond.

Vanille grondsoort

Veel soorten orchideeën groeien eigenlijk op de schors van andere bomen, maar de vanille is samen met een aantal andere orchideeën een uitzondering. Wel dien je te zorgen voor een zeer goed gedraineerde grond. Gebruik absoluut geen aarde of potgrond, maar neem speciale orchideeëngrond om de pot van de plant te vullen. Dit bestaat uit grove stukken schors en de ideale voedingsstoffen om je vanilleplant te voorzien.

pH-waarde (zuurtegraad):
6.0
7.0
ZUUR BASISCH

Wat is pH?

Vanille bemesten

Gebruik voor het kweken van vanille speciale voeding voor orchideeën en geef dit volgens de instructies op de verpakking. De vanilleplant is namelijk een orchidee en heeft daarom ook een gelijke verzorging, bodem en bemesting nodig. Het is sterk aan te raden om ook echt voeding te geven aan je plant, want de goed gedraineerde bodem die je moet gebruiken voor de teelt zal snel uitspoelen wanneer je een aantal keren water hebt gegeven.

Welke meststof gebruik je voor vanille? De beste meststof voor het kweken van vanille heeft bij benadering een NPK samenstelling van --.

N
P
K

Wat is NPK?

Vanille bloei en bestuiven

Wanneer bloeit vanille? Vanille bloeit doorgaans van maart tot juni.

Wanneer vanille oogsten

Wanneer kan je vanille oogsten? Vanille oogst je doorgaans van april tot september.

De vanilleplant maakt na de bloei een soort peulvruchten. Dit zijn de enige delen van de plant die geschikt zijn voor consumptie. Deze peul-achtige vruchtjes ontstaan alléén als de bestuiving is gelukt en anders niet. In de peulen zitten de zaden die beginnen met groeien na een succesvolle bestuiving. Plantkundig gezien zijn deze peulen een soort bessen. Om de vanillestokjes te krijgen waar je op hoopt, moeten de ontstane peulen eerst nog worden bewerkt.

Vanille gebruiken en bewaren

Vóór je de vanille kunt gebruiken worden de peul-achtige vruchtjes goed gedroogd. Dit doe je direct na de oogst om te voorkomen dat er schimmels ontstaan. Wanneer de vanille gedroogd is zijn dit (tamelijk harde) stokjes geworden. Dit is nog niet de vanille die je uiteindelijk kunt gaan gebruiken, want deze stokjes worden daarna geweekt in een alcoholoplossing. De oplossing bestaat voor zo'n 35% uit alcohol. Na het weken worden de peulen opnieuw gedroogd en zijn deze geschikt om te gebruiken.

Vanillestokjes worden gebruikt om aroma's toe te voegen op veel verschillende manieren. Één van de meest bekende manieren om vanillestokjes te gebruiken is door deze mee te laten weken in de port waar je stoofpeertjes in klaarmaakt. Ook worden de stokjes wel eens in een bakje suiker gestopt om vanille aroma toe te voegen aan de suiker. Je kunt vanille echter op veel verschillende manieren verwerken in uiteenlopende gerechten.

Vanillestokjes blijven -mits goed verwerkt- nog ten minste een jaar geschikt voor gebruik. Dat wil zeggen dat de stokjes goed gedroogd moeten zijn en je deze bij voorkeur in een luchtdichte verpakking stopt. Waarschijnlijk blijven de stokjes nog veel langer dan een jaar houdbaar, er kan immers weinig mis mee gaan.

Vanille snoeien

Snoeien is niet nodig. Raak je plant het liefste zo min mogelijk aan, laat alle delen aan de plant zitten en laat vooral de luchtwortels met rust. Iedere aantasting van deze tropische plant kost energie om te herstellen en verkleint de kans op bloei en vruchtzetting, of heeft zelfs desastreuze gevolgen voor je vanille orchidee.

Vanille soorten

De vanilleplant, ook wel echte vanille genaamd, is een orchidee. Het is de enige in zijn soort die ook vruchten maakt en de vanilleplant maakt tevens luchtwortels. Dit om vocht uit de lucht te halen. In de zeer tropische gebieden waar deze plant vandaan komt is de luchtvochtigheid vaak erg hoog. Vanille is een klimmende plant die in de landen van oorsprong tot wel 15 meter hoog kan worden. Oorspronkelijk komt vanille uit tropische gebieden in Mexico, maar de teelt vindt grootschalig plaats op Madagaskar.

Vanille ziektes en plagen

Bij de teelt van vanille zijn er een aantal grote gevaren. Als eerste is het behouden van de juiste temperatuur een uitdaging. Een dag te koud kan al fataal zijn voor de tropische vanille orchidee. Verder loop je het risico op een mislukte bestuiving, omdat de bloemen op een specifiek moment bloeien en dit ook maar heel erg kort blijven doen.

Vanille teeltwijzen

Vanille is een klimmende plant en heeft -zeker in een ruime pot of in de volle grond (verwarmde kas)- iets stevigs nodig om langs te klimmen. Vaak zal je de vanilleplant moeten opbinden om deze vast te maken aan een hekwerk, gaas of stokken. Voor het kweken van vanille hoef je geen wisselteelt te gebruiken.

Vanille heeft geen nadrukkelijk goede buren.

Vanille heeft geen nadrukkelijk slechte buren.

Vanille plant tabel

Zaaikalender
Binnen (voor)zaaien april - september
Kweekkas (uit)planten mei - september
Oogsten april - september
Bloeitijd maart - juni
Verzorging
Wisselteelt
Standplaats halfschaduw
Waterbehoefte weinig
Grondsoort geen voorkeur
Winterhard nee
Bemesting (NPK) --
Zuurtegraad (pH) 6.0 - 7.0
Afmetingen
Min. zaai-/plantafstand 40 cm
Min. potmaat c.a. 15-25 liter
Per m / rij 2 - 3 planten
Per m² / veld 5 - 8 planten
Temperaturen
Min. kiemtemperatuur 24 ℃
Min. veilige temperatuur 18 ℃

Deel deze pagina

Win een kweekkas!

Schrijf je in en maak iedere maand kans op één van de twee kweekkasjes!

kweekkas winactie

Nieuwe planten...

plant thumbnail

Bruine boon plant icon
Phaseolus vulgaris

plant icon
plant icon
plant icon
plant icon

Hoe kweek je bruine bonen? De bruine boon is een soort slaboon en heeft ongeveer dezelfde verzorging nodig. Een plekje in de volle zon en licht vochtige grond. Bruine bonen zijn bijna altijd lage slabonen (stambonen) en klimmen dus niet. Het grote verschil tussen bruine bonen en andere soorten slabonen is het moment waarop je oogst. Dit is bij bruine bonen een stuk later.

Lees meer...

plant thumbnail

Hysop plant icon
Hyssopus officinalis

plant icon
plant icon
plant icon
plant icon

Hoe verzorg je hysop? Hysop staat graag op een zonnig en warm plekje. Ook in de winter kan je hysop overhouden en zelfs (beperkt) plukken. Hysop is namelijk winterhard en zelfs groenblijvend tijdens de meeste lichte tot gematigde winters. Het is dus tevens een mooie plant om over te houden. Hysop is een aantrekkelijke plant voor bijtjes, hommels en vlinders.

Lees meer...

plant thumbnail

Dropplant plant icon
Agastache

plant icon
plant icon
plant icon
plant icon

Hoe kweek je dropplanten? Dropplant of agastache kweken kan in de halfschaduw of volle zon. Op een licht vochtige tot zelfs wat droge bodem groeit dropplant uistekend. Geef water als de grond is opgedroogd. Dropplant is vrij makkelijk te kweken.

Lees meer...

plant thumbnail

Stevia plant icon
Stevia rebaudiana

plant icon
plant icon
plant icon
plant icon

Hoe verzorg je stevia? Stevia is een niet-winterharde, meerjarige plant. Van oorsprong komt deze uit een subtropisch klimaat. Toch kweek je stevia het beste in de halfschaduw en niet in de volle zon. Het plantje kan niet goed groeien als de grond snel opdroogt en deze in de brandende zon staat. Kies daarom een mooi beschut plekje uit.

Stevia kweken in een pot of bak heeft een heel groot voordeel. Je kunt de plant dan binnenshuis vorstvrij overwinteren. Omdat stevia eigenlijk een meerjarige plant is zal deze in het voorjaar opnieuw uitlopen. Je kunt de blaadjes dan eerder plukken dan wanneer je stevia ieder jaar opnieuw zaait, al kan dat natuurlijk ook.

Lees meer...

Verzorging...

footer wave afbeelding