plant banner

Gerst
Hordeum
Zaaien kweken en oogsten

°C5
°C12
CM15
x
CM3.0
Jan.
Feb.
Mrt.
Apr.
Mei.
Jun.
Jul.
Aug.
Sep.
Okt.
Nov.
Dec.
alles
zomergerst
wintergerst
  Zaaien onder glas
  Planten in kweekkas
  Buiten zaaien
  Buiten (uit)planten
  Bloeitijd
  Oogsten
  Snoeien

Gerst draagt de wetenschappelijke (Latijnse) naam Hordeum en is een lid van de grassenfamilie, ook wel poaceae.

Voor elke toepassing is een passend soort gerst te vinden. Je kunt in het voorjaar en het najaar gerst zaaien. Zomergerst zaaien doe je in het voorjaar en wintergerst zaaien doe je in de herfst. Per vierkante meter zaai je zo'n 12-15 gram gerst. Gerst kweken is relatief eenvoudig met voldoende water.

Gerst levert doorgaans zo'n 500-900 gram per vierkante meter op als oogst, afhankelijk van hoe en waar je zaait en invloeden zoals het weer.

Gerst soorten

Er zijn inmiddels veel verschillende soorten gerst, elk weer geschikt voor andere toepassingen. Zo wordt voor bier een speciaal soort gerst gebruikt, namelijk brouwgerst. Dit is gerst waarvan het eiwitgehalte tussen de 9,5% en 11,5% ligt en dus niet hoger of lager is. Dit is belangrijk voor het proces. Ook moet ten minste 90% van de gerstkorrels groter zijn dan 2,5mm voor het als brouwgerst mag dienen.

Wintergerst of zomergerst zaaien?

Voor andere toepassingen worden zomergerst en wintergerst gebruikt. Het grootste verschil tussen de twee is het moment van zaaien. Wintergerst levert vaak meer op en heeft een langere periode om te groeien. Ook kan wintergerst veel beter tegen vrieskou gedurende de winter.

Wintergerst produceert ook later dan zomergerst en is afhankelijk van een koude periode. Door al in de herfst te zaaien, kan je rond hetzelfde moment oogsten als je bij zomergerst zou doen.

Afkomst en andere soorten gerst

De gerst die vandaag de dag wordt gebruikt in de keuken stamt af van wilde gerst, ook wel Hordeum spontaneum. Verder zijn er nog verschillende soorten wintergerst zoals de tweerijige gerst (Hordeum distichum) maar ook de vierrijige gerst (Hordeum tetrastichum) en de zesrijige gerst (Hordeum polystichum).

Gerst zaaien en planten

Wanneer kan je gerst zaaien? Gerst zaaien of voorzaaien kan direct buiten van maart tot mei en van oktober tot december.

Je kunt gerst -afhankelijk van het soort- in het voorjaar of in het najaar zaaien. Zomergerst zaai je in de vroege lente en wintergerst zaai je in de herfst. Wintergerst kiemt in de herfst en vormt alvast een dunne spriet. Gedurende de hele winter blijft de spriet in leven en in het voorjaar groeit deze weer verder. Bij wintergerst heb je dan direct in het begin van het jaar al sterke planten.

Hoe gerst zaaien?

Je zaait gerst doorgaans niet dieper van 3-4 centimeter. Zaai je toch dieper dan duurt het lang voor veel van de kiemen boven de grond komen, of lukt het ze soms helemaal niet meer. Meestal zaai je gerst in regels en op een veldje, omdat je er best wel wat van nodig hebt. Per vierkante meter zaai je ongeveer twaalf tot vijftien gram gerstzaad, wat 500-900 gram gerst kan opleveren.

Zorgen bij het kiemen

Tijdens het kiemen houd je de bodem bij voorkeur goed vochtig. Soms ben je afhankelijk van het weer, maar meestal kiemt gerst ook aardig als het iets droger is dan gebruikelijk. Je kunt een sproeier in de moestuin plaatsen als het geen gigantisch oppervlak is. In de meeste hobby-moestuintjes zal een tuinsproeier enorm helpen bij het kiemen, zeker als het voorjaar erg droog blijkt.

Zaai gerst absoluut niet te dicht op elkaar. Planten die je dicht op elkaar zaait worden kleiner omdat ze hun ruimte moeten delen. Bij gerst houdt dat in dat de -doorgaans al erg geringe- productie afneemt. Kleinere planten produceren minder. Het is bij gerst en andere graansoorten juist zo belangrijk om de ruimte optimaal te benutten.

Per vierkante meter kan je ongeveer 37 tot 52 gerst planten laten groeien in de volle grond. In rijen kan je ongeveer 5 tot 8 gerst planten per strekkende meter laten groeien in de volle grond.

Of je nu in rijen of per m² zaait, het is altijd verstandig om tussen de regels een grotere afstand aan te houden dan de plantafstand.

Gerst standplaats en verzorgen

Gerst vereist een plekje in de volle zon. Voor het kweken van gerst heb je weinig nodig. Vooral het oogsten is voor de hobbykweker een beste uitdaging. Behalve het geven van voldoende water, een vochtige bodem en voldoende voeding (zie verderop) groeit gerst vrij makkelijk.

Gerst is een éénjarige plant, niet wintergroen en blijft in leven zo lang de temperatuur hoger is dan 5℃.

Gerst combinatieteelt en wisselteelt

Gerst
Voor het kweken van gerst hoef je geen wisselteelt te gebruiken.

Gerst goede buren
Gerst heeft geen nadrukkelijk goede buren.

Gerst slechte buren
Gerst heeft geen nadrukkelijk slechte buren.

Gerst water geven

Voor het kweken van gerst is het belangrijk dat de bodem vochtig blijft. Gemiddeld heeft gerst zo'n 2,5mm water per dag nodig. Je bent daarbij natuurlijk ook een beetje aan het weer. Tijdens een droge en warme zomer geef je veel meer water. Ook heeft gerst tegen het einde van de groei meer vocht nodig, tot 5mm water per dag.

Gerst grondsoort en bodem

Gerst is wat gevoelig voor een te zure grond, maar verdraagt verder vrijwel elke grondsoort. Belangrijk bij gerst is dat deze diep kan wortelen. Kleigrond is dus niet ideaal, maar maak het goed los en het is prima te doen. Het helpt als de bodem vochthoudend is, want gerst staat graag goed vochtig gedurende de hele teelt. Op zandgrond droogt de gerst vaak snel uit.

pH

6.0
8.0

Gerst tolereert bodems waarbij de pH-waarde ergens tussen deze twee waarden in ligt. Hoe meer naar links, hoe zuurder de grond is. Rechts is dan natuurlijk meer basisch. Lees ook: Wat is pH?

Gerst bemesten

Gerst wordt altijd goed bemest. De bemesting die je exact geeft hangt af van het soort grond. Van stikstof heeft gerst doorgaans het minst nodig. Fosfor wordt vroeg (na het kiemen) voor het grootste deel opgenomen. Dit draagt bij aan de aanmaak en ontwikkeling van (straks/later) de korrels. Ook kalium heeft veel toegevoegde waarde bij gerst, om de resistentie tegen ziektes te verbeteren.

N3
P8
K6

Voor het bemesten van gerst raden wij bij benadering de samenstelling stikstof (N), fosfaat (P) en kalium (K) 3-8-6 aan. Deze waarden zijn tot stand gekomen door middel van een berekening en hoeven niet strict te worden aangehouden. Dit is ons eigen advies en dus geen vereiste! Lees ook: Wat is NPK?

Gerst bloei en bestuiven

Wanneer bloeit gerst? Gerst bloeit doorgaans van juni tot augustus.

De bestuiving van gerst is nodig om korrels te krijgen, maar gerst wordt vrijwel volledig door de wind bestoven. Zonder de hulp van insecten, net als heel veel graansoorten en grassen. Eigenlijk is gerst dus goed zelfbestuivend, maar kruisbestuiving is hierbij wel belangrijk. Granen zoals gerst plant je daarom liever in een veld en niet bijvoorbeeld als border rondom een moestuin.

Wanneer gerst oogsten

Wanneer kan je gerst oogsten? Doorgaans doe je dit van juli tot september.

In de landbouw wordt gerst met een grote maaidorser gemaaid en direct gescheiden. In de hobbytuin is dit misschien iets meer werk. Uiteindelijk snijd je de trosjes van de sprieten af en verwerk je dit, tot je losse korrels overhebt. De resten van de plant kan je vervolgens onderspitten als groenbemester. Het kan ook goed op de composthoop.

Gerst gebruiken en bewaren

Gerst wordt vaak gebruikt als veevoer maar ook in de eigen keuken kom je gerst vaak tegen. Zo wordt het onder andere verwerkt tot meel voor in bakproducten. Geplet kom je gerst vaak tegen in muesli. Soms wordt het in smoothies gedaan of wordt er onder andere pap van gemaakt. Gerstepap is een zeer oud en bekend recept.

Maar waarvan gerst tegenwoordig misschien het meest bekend is, is als ingrediënt voor bier. Gerst wordt door de hedendaagse bierbrouwer gebruikt. Het zetmeel wordt omgezet in suikers. Gerst is door de intense smaak populair geworden om hiervoor te gebruiken, maar ook omdat dit makkelijk te bewerken is en een hoog zetmeelgehalte heeft.

Naast het gebruik in bier wordt gerst, in de vorm van mout (gerstemout) ook voor whisky gebruikt.

Een kleine kanttekening: Wij geven geen medisch-, dieet- of ander gezondheidsadvies. Doe altijd eerst zelf goed onderzoek voor je een plant gebruikt in de keuken!

Gerst houdbaarheid

Gedroogd, geplet of verwerkt tot meel blijft gerst nog minimaal één jaar goed. Zo lang het in een gesloten potje of bakje bewaard blijft, kan er weinig mee gebeuren. Belangrijk is dan wel dat gerst vóór het conserveren goed wordt gedroogd. Direct na de oogst kan je de planten ondersteboven ophangen of de korrels los laten drogen.

Gerst ziektes en plagen

Gerst kan gevoelig zijn voor diverse ziektes en plagen. In de landbouw worden daarom diverse, resistente rassen gebruikt. Gerst kan onder andere last krijgen van het bekende meeldauw (echte meeldauw). Ook stuifbrand, de bladvlekkenziekte en het gerstevergelingsvirus kunnen voorkomen. Het beste is om goed resistente, erkende rassen te kiezen en je planten natuurlijk altijd op de juiste manier te verzorgen.

Gerst kweken informatie

Naam en familie
Naam Gerst
Familie Grassenfamilie
Wetenschappelijke naam Hordeum
Familie (wetenschappelijk) Poaceae
Zaai- en oogsttijden
Buiten (voor)zaaien maart - mei
oktober - december
Oogsten juli - september
Bloeitijd juni - augustus
Zaaien
Zaaidiepte -
Plantafstand 15CM
Regelafstand 22.5CM
Per strekkende meter (M) 5-8 planten (rij)
Per vierkante meter (M²) 37-52 planten (veld)
Voorzaaien potmaat -
Kiemtemperatuur 12 +
Gemiddelde kiemtijd 2-7 dagen
Verzorging
Standplaats Volle zon
Waterbehoefte Regelmatig water
Grondsoort Matig/Compost/Aarde
Bemesting NPK 3-8-6
Zuurtegraad bodem pH 6.0-8.0
Teeltwijze
Wisselteelt -
Combinatieteelt
Goede buren
-
Combinatieteelt
Slechte buren
-
Eigenschappen
Gebruiken als Granen
Winterhard tot 5
Wintergroen -
Verhoutend Niet verhoutend
Gemiddelde hoogte 90
Worteldiepte 45CM
Levensverwachting Éénjarige
Soort Grassoort

Nieuwe planten...