Braam

Rubus fruticosus

Minimale plantafstand (cm): 80
Minimale worteldiepte (cm): 45

Afbeeldingen:

bramen eerste blad braam eerste blad

 

halfschaduw
matig vochtig
alle grondsoorten
winterhard
keukenplanten zaaikalender braam

Variëteiten

Er zijn wilde en tamme bramen. Deze twee zijn heel duidelijk en makkelijk te onderscheiden, want de wilde braam woekert heel erg. Binnen de kortste keren komen ze overal in de tuin op! Ze hebben gemene doorns waar je je lelijk aan kunt bezeren. Daarintegen zijn de vruchten van de wilde braam heerlijk groot, zoet en sappig. De meeste moestuiniers zullen het erover eens zijn dat wilde bramen gewoonweg de lekkerste zijn.

De "tamme" braam is eigenlijk altijd een doornloze variëteit van de wilde braam. Het blad ziet er wel wat anders uit en de plant woekert minder of zelfs helemaal niet. Dit in combinatie met het ontbreken van de doorns maakt deze bramensoort uitstekend voor in elke (moes)tuin. Je levert alleen wel vaak op smaak en grootte in, want de vruchten zijn iets kleiner en vaak ook iets harder.

Je kunt wilde bramen, tamme (doornloze) bramen en frambozen goed onderscheiden, al zijn er inmiddels ook doornloze wilde bramen die heel erg op de gewone wilde braam lijken. Op de foto hieronder is het blad van een wilde braam te zien. Dit is overigens nog een klein blad, want het blad van de wilde braam kan gigantisch worden! En zelfs onder het blad komen stekeltjes te zitten, dus het is aan te raden dikke, beschermende handschoenen te gebruiken bij het werken met wilde bramen.

keukenplanten blad van wilde braam

Wilde braam

Het blad van een framboos is daarintegen vaak iets puntiger en blijft, zoals te zien is op de foto hieronder, vaak iets kleiner en lichter groen. Het blad van een framboos lijkt eigenlijk heel erg op het jonge blad van een wilde braam, maar is daarintegen iets puntiger.

keukenplanten blad van framboos

Framboos

Vermeerderen

Een braam opkweken uit zaden gebeurd niet zo vaak. Als je met veel geluk levensvatbare zaden van de braam hebt kunnen krijgen, bijvoorbeeld door deze uit een braam te halen, dan moeten de zaden eerst nog gestratificeerd worden. Dat is een proces waarbij de zaden enkele maanden gekoeld worden om een winter na te bootsen. Daarna kunnen de zaden worden gezaaid, maar duurt het waarschijnlijk nog enkele jaren voor je kunt oogsten. Het makkelijkste is daarom gewoon om een braam te kopen, een klein plantje, en deze in de tuin te planten. Dat de plant klein is maakt helemaal niet uit, bramen kunnen namelijk erg hard groeien. Je kunt van bramen ook kopstekken nemen met ongeveer 3-4 ogen, die je op water laat wortelen. Dit lukt het beste met jonge scheuten.

Verzorging

Basis
Bramen en frambozen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, als vrucht, groeiwijze maar ook het gebruik van de vruchten. Bramen kunnen enorm woekeren, dus het is belangrijk om het gebied van de bramen af te schermen. Dat kan bijvoorbeeld met worteldoek. Mochten de bramen al in de volle grond staan, dan krijg je ze nog maar moeilijk weg. Wortelstokken verspreiden zich net onder de grond en komen op willekeurige plaatsen weer boven. Al vroeg in het voorjaar kan je de eerste knoppen zien zitten. Kies de plek waar je bramen plant zorgvuldig uit. Niet omdat de braam anders niet goed groeit, maar omdat de braam zoals hierboven genoemd groot kan worden en enorm kan gaan woekeren.

De braam staat erg goed op een plek in de volle zon, maar ook in de halfschaduw (want het is uiteindelijk een bosplant). In de volle zon zullen de vruchten nog beter rijpen. Bramen verplanten is door de woekercapaciteit van de plant wel weer erg makkelijk. Je kunt gewoon een stuk wortel uitgraven, los hakken en elders planten. Op de nieuwe plek komt dan weer een bramenstruik op. Houd echter rekening met de sterke groei van de braam. Vooral de wilde braam, maar ook andere soorten bramen kunnen erg groot worden. De scheuten zal je echt moeten opbinden, omdat de struik anders een heel groot gebied zal overgroeien. Je kunt bramen het beste in bogen langs een muur, hoog hekwerk of betongaas leiden.

Bodem
Bramen groeien overal en zijn niet kieskeurig wat betreft de grondsoort. Ook op dikkere grondsoorten kan de braam erg goed groeien, door het vermogen van de sterke wortels van de plant. Een kalkrijke bodem heeft de voorkeur. Meestal is extra compost en organisch materiaal niet nodig, maar het kan kleine beetjes helpen om dit toe te voegen voor de aanplant.

Voeding
Bramen hebben in principe geen voeding nodig, maar voor een betere opbrengst met grotere bramen kan je ervoor kiezen om toch voeding te geven. Neem dan bij voorkeur een meststof voor kleinfruit of fruitbomen, of een algemene organische meststof voor de moestuin. Maak de grond alkalischer met wat kalk, bramen groeien het beste als de grond licht kalkhoudend is.

Snoeien
Snoei bij voorkeur vroeg in het jaar, vlak voor de braam weer opnieuw gaat uitlopen. Zo heb je geen snoeiwonden in de winter die kunnen schimmelen of gevoelig zijn voor infecties. Let bij het snoeien vooral op welke takken je wegsnoeit. Takken waar vorig jaar vruchten aan hebben gezeten (of afgelopen jaar als je in het najaar snoeit), kan je gerust wegsnoeien. Jonge scheuten laat je liever wel zitten, want aan de jonge takken groeit de volgende oogst.

keukenplanten snoeitabel braam

Snoeitabel braam

Is het niet gelukt om in het vroege voorjaar te snoeien, of ben je dit vergeten? Geen probleem, alleen kun je dan het beste pas weer snoeien in het najaar. Takken die je gedurende het groeiseizoen wegsnoeit bevatten mogelijk beginsels van bloemen, waardoor je dus eigenlijk de oogst van het jaar wegsnoeit. Snoei je toch gedurende de rest van het jaar? Snoei dan alléén om zieke of dode takken te verwijderen.

keukenplanten snoeitabel 2 braam

Snoeitabel braam 2

Oogsten

Braam is zomerfruit! Je oogst bramen in de zomermaanden, meestal gewoon buiten in parken en natuurgebieden waar dit is toegestaan. Let wel op, want het oogsten is niet overal toegestaan. Pluk dan ook niet meteen de hele plant kaal, want er zijn nog meer mensen die er graag van willen oogsten.

Gebruiken

Bramen kun je door de fruitsalade doen of natuurlijk lekker rauw eten. Wel eerst even wassen natuurlijk! Je kunt er trouwens nog veel meer mee, zoals bijvoorbeeld jam van maken, wat ook in combinatie met andere (bos)vruchten erg lekker is. De vrucht is heerlijk zoet van smaak en bij een goede wilde braam ook mooi sappig en groot!

Bewaren

Bramen zijn niet lang houdbaar. Buiten de koeling net 1 of 2 dagen, in de koelkast tot maximaal een week, afhankelijk van hoe vers ze zijn. Je kunt bramen -net als andere bessen- ook invriezen om ze tot een jaar lang te kunnen bewaren. Ook kan je bramen verwerken tot jam, dan blijft het ook nog minstens een jaar goed.


Ontvang kweektips

Meld je aan en ontvang als eerste nieuwe zaaikalender items, kweektips, recepten en weetjes!

Aanmeldformulier