Wisselteelt

Wat is wisselteelt, waarom is het zo belangrijk en waar gebruik je het voor? Dat is eigenlijk heel simpel. Als je steeds van de zelfde boom blijft plukken zijn op een gegeven moment de appels op. Dat heeft tijd nodig om weer aan te groeien. Het zelfde geldt voor de bodem en de planten die je erop kweekt. Wanneer je steeds de zelfde planten op het zelfde stuk grond zet, worden ook steeds de zelfde voedingsstoffen uit de bodem gehaald. Op een gegeven moment zijn de voedingsstoffen op, en dat heeft tijd nodig om zich weer aan te vullen. Maar eigenlijk gaat wisselteelt nog een stapje verder.

Wat is wisselteelt?

Wisselteelt wordt gebruikt om de bodem te laten "rusten". Je kweekt dan niet te vaak het zelfde gewas op het zelfde stuk grond. Waarom dat is lees je hieronder, evenals nog wat andere voordelen van het toepassen van wisselteelt. Er wordt wel eens gezegd dat je het zelfde soort gewas slechts eens in de 4-6 jaar op het zelfde stuk grond mag kweken. Zelf vind ik 6 jaar wel erg lang en ben ik hier meestal veel sneller door de vakken heen. Ik gebruik wisselteelt zo veel mogelijk, wanneer het kan. Stel je het volgende even voor: Je wilt dit jaar nog erg graag andijvie kweken, maar het enige vrije vak is dat waar pas nog wortelen hebben gestaan. In dat geval kies ik natuurlijk toch stiekem voor dat vak, omdat ik wel erg van andijvie houd. Het belangrijkste is dat je de bodem een paar jaar laat "rusten" voor je er weer het zelfde gewas in het vak zet.

Uitputting

De belangrijkste reden om wisselteelt te gebruiken is het behouden van voedingsstoffen in de bodem. Zoals je misschien weet zijn koolgewassen (bloemkool, broccoli, etc.) echte grootverbruikers. Zou je deze ieder jaar op dezelfde plek kweken dan raakt de bodem op een gegeven moment behoorlijk uitgeput. Zelfs als je zou bijbemesten worden niet àlle voedingsstoffen weer (volledig) aangevuld, omdat sommige belangrijke stoffen door het bodemleven zelf worden aangemaakt. Ook andere gewassen gebruiken bepaalde voedingsstoffen vaker dan anderen. Zou je constant bladgewassen (andijvie, kropsla, etc.) op het zelfde stuk grond kweken, dan wordt er constant stikstof uit de bodem gehaald tot de voorraad uitgeput raakt. En dan groeien de bladgewassen opeens veel minder goed!

Schimmels

In de bodem komen bepaalde schimmels voor. Goedaardige maar ook kwaadaardige schimmels, die zich beiden sneller verspreiden onder je planten als er vaak het zelfde soort plant staat. Of als je veel dezelfde planten in de omgeving hebt staan (zie ook combinatieteelt). Is ergens één plant geïnfecteerd, dan verspreid de schimmel of ziekte zich sneller naar de buurplanten als deze van hetzelfde soort zijn. Denk bijvoorbeeld aan knolvoet of de aardappelplaag. Hebben planten in het vak deze aandoeningen gehad en zou je daarna weer dezelfde plant op dat stuk grond zetten, dan is de kans groter dat de planten het wéér krijgen.

Bemesting

Ieder soort plant heeft weer andere voedingsstoffen nodig. Zo geef je bladgewassen juist veel stikstof, vruchtgewassen meer kalium, koolgewassen geef je zeer veel voeding en (de meeste) wortelgewassen juist erg weinig. Zou je een paprikaplant bij de bladgewassen zetten, dan krijgt de paprika veel te veel stikstof en maakt deze meer blad aan (en minder vruchten). Want dat is wat stikstof onder andere doet, en dat is goed voor de bladgewassen maar minder goed voor de paprikaplant. Door wisselteelt te gebruiken is het dus makkelijker om bepaalde groepen planten dezelfde bemesting te geven die zij allemaal nodig hebben.

Organiseren

Dit is misschien het minst belangrijke voordeel van wisselteelt, maar het toepassen ervan is zeker de moeite waard voor wie graag een planning maakt. Zo weet je van ieder vak -natuurlijk met gebruik van onze zaaikalender- precies wanneer een vak bezet is en wanneer het weer vrij is. Zo kan je de planning aanpassen naar de keukenplanten die je graag wilt kweken. Zou alles door elkaar staan, dan heb je steeds een klein stukje ruimte over dat mogelijk niet groot genoeg is voor het volgende gewas dat je er wilt gaan kweken. Met wisselteelt is het hele vak na de oogst weer beschikbaar voor het volgende.

Voorbereiding

Natuurlijk maakt het toepassen van wisselteelt ook het bewerken van de bodem makkelijker. Zo kan je bijvoorbeeld gebruik maken van een groenbemester die veel stikstof afgeeft, vlak voor je bladgewassen gaat kweken. Of de bodem voorzien van brekerzand om deze losser te maken voor je er wortelgewassen gaat kweken. Niet de belangrijkste reden voor het gebruiken van wisselteelt, ook niet waar wisselteelt oorspronkelijk voor bedoeld is, maar zeker ook een groot voordeel van het gebruik van wisselteelt. Ieder gewas heeft namelijk weer behoefte aan een ander soort grond met andere eigenschappen. Lossere grond, beter doorlaatbaar, voedzamer of juist armer bijvoorbeeld.

Tegenstrijdig of niet?

Natuurlijk is wisselteelt enigszins tegenstrijdig. Aan de ene kant plant je in één vak allemaal dezelfde gewassen voor het gemak, maar aan de andere kant maakt dat de verspreiding van schimmels en ziektes weer makkelijker. Dat is nou precies waar je wisselteelt voor gebruikt, om dat te voorkomen toch? Dat klopt! Alleen kan je het nooit helemaal perfect doen. Alle teeltwijzen bieden weer een andere kijk op het kweken van groenten, fruit en kruiden. Het toepassen van strokenteelt zou in dit geval een mooie oplossing zijn. Zo plaats je rijen met in iedere rij het zelfde gewas (handig voor de wisselteelt), maar in iedere kolom een ander gewas (goed voor de combinatieteelt).

Schema voor wisselteelt

Om makkelijk te onthouden welke gewassen je voor of na elkaar kunt kweken kan je het onderstaande schema gebruiken. Hierin staat de wisselteelt op volgorde, maar het maakt daarbij natuurlijk niet uit waar in de cirkel je begint. Kies een gewas wat je in een vak zet en kijk vervolgens wat je ervoor of erna kunt kweken. In het schema staan eerst de koolgewassen (bovenin), vervolgens komen de bladgewassen, daarna de vruchtgewassen, dan de wortelgewassen, aardappelen, en na de peulgewassen is de cirkel weer rond. In onze handige zaaikalender kan je alle keukenplanten filteren op wisselteelt. Bekijk bijvoorbeeld alléén peulgewassen, alléén koolgewassen of alléén wortelgewassen. Zo kan je eenvoudig per plant zien bij welke soort de plant hoort.

wisselteelt schema

Deel deze pagina

Win een kweekkas!

Schrijf je in en maak iedere maand kans op één van de twee kweekkasjes!

kweekkas winactie

Koolgewassen

Onder andere deze planten behoren tot de koolgewassen:
(de kruisbloemenfamilie / brassicaceae)

Witte kool

Witte kool

In één oogopslag alle behoeften van witte kool! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Bloemkool

Bloemkool

In één oogopslag alle behoeften van bloemkool! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Boerenkool

Boerenkool

In één oogopslag alle behoeften van boerenkool! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Spruitkool

Spruitkool

In één oogopslag alle behoeften van spruitkool! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Bladgewassen

Onder andere deze planten behoren tot de bladgewassen:
(voor het oogsten van bladeren en stelen)

Andijvie

Andijvie

In één oogopslag alle behoeften van andijvie! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Bleekselderij

Bleekselderij

In één oogopslag alle behoeften van bleekselderij! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Spinazie

Spinazie

In één oogopslag alle behoeften van spinazie! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Kropsla

Kropsla

In één oogopslag alle behoeften van kropsla! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Vruchtgewassen

Onder andere deze planten behoren tot de vruchtgewassen:
(planten die vruchten maken)

Paprika

Paprika

In één oogopslag alle behoeften van de paprikaplant! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Tomaat

Tomaat

In één oogopslag alle behoeften van de tomatenplant! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Komkommer

Komkommer

In één oogopslag alle behoeften van de komkommerplant! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Meloen

Meloen

In één oogopslag alle behoeften van de meloenplant! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Wortelgewassen

Onder andere deze planten behoren tot de wortelgewassen:
(planten die wortels en knollen maken)

Wortel

Wortel

In één oogopslag alle behoeften van wortelen of peentjes! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Biet

Biet

In één oogopslag alle behoeften van rode bietjes! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Radijs

Radijs

In één oogopslag alle behoeften van radijzen! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Venkel

Venkel

In één oogopslag alle behoeften van (knol)venkel! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Peulgewassen

Onder andere deze planten behoren tot de peulgewassen:
(planten die peulen maken)

Slaboon

Slaboon

In één oogopslag alle behoeften van stam- of stokslabonen en -spekbonen! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog vee

Lees meer  

Kapucijners

Kapucijners

In één oogopslag alle behoeften van de kapucijner! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Pronkboon

Pronkboon

In één oogopslag alle behoeften van pronkbonen! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Peulen

Peulen

In één oogopslag alle behoeften van peultjes! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

footer wave afbeelding