plant banner

Maïs
Zea mays - Poaceae
Voorzaaien kweken en oogsten

°C12
°C16
CM15
CM5-6
CM3.0
Jan.
Feb.
Mrt.
Apr.
Mei.
Jun.
Jul.
Aug.
Sep.
Okt.
Nov.
Dec.
alles
voorzaaien
buiten zaaien
  Zaaien onder glas
  Planten in kweekkas
  Buiten zaaien
  Buiten (uit)planten
  Bloeitijd
  Oogsten
  Snoeien

Mais zaaien, planten en oogsten in je tuin!

Maïs draagt de (Latijnse) wetenschappelijke naam Zea mays en is een lid van de grassenfamilie, ook wel poaceae.

Samenvatting

Mais is een grassoort dat wordt gekweekt voor de vruchtjes. Voor consumptie kweek je vooral suikermais omdat dit lekker zoet is. Je kunt ook speciale korrelmais kweken voor popcorn. Voedermais wordt gekweekt als veevoer. Zelf mais zaaien is heel makkelijk, zo lang het warm genoeg is.

In het voorjaar kan je mais zaaien en in het late voorjaar kan dit direct buiten. Begin je eerder dan zal je mais zaaien op de vensterbank. Je kunt mais planten in de grond of in grote moestuinbakken. Zet mais iets dieper in de grond zodat het minder snel omvalt.

Mais kweken kan op alle grond die voedzaam is. Geef regelmatig water en voldoende bemesten. Zet mais op een zonnig plekje. Op zich is mais kweken ook niet zo moeilijk. Mais oogsten op het juiste moment is de grootste uitdaging. Je kunt mais oogsten van hartje zomer tot de vroege herfst. Mais zaaien we voor in een tray.

Maïs soorten

Welke soorten mais zijn er? Mais is eigenlijk een grassoort. Dit wordt vooral duidelijk tijdens de bloei, wanneer de bloemen als een soort fontein uit de top van de plant komen. Er zijn veel verschillende soorten mais die elk ook weer beter geschikt zijn voor andere toepassingen.

Suikermaïs is een lekkere, zoete maissoort. Suikermais wordt gekweekt voor consumptie en kan je heerlijk bereiden om te eten. Dit kan met andere soorten ook, maar dat is toch minder lekker. Suikermais maakt namelijk vooral zachte, zoete en enigszins sappige korrels.

Andere soorten mais zijn voedermais en korrelmais. Voedermaïs wordt eigenlijk alleen maar gekweekt als veevoer. De planten groeien razendsnel, worden in korte tijd erg groot maar de korrels zijn niet erg lekker voor consumptie. De forse planten zijn wel erg geschikt als veevoer dus.

Korrelmais maakt vrij harde korrels die groeien aan stevige kolven. De korrels van korrelmaïs zijn dus niet erg lekker om zo te eten, maar toch zijn ze erg geschikt voor consumptie. Het productieve korrelmais kan je namelijk uitstekend gebruiken voor het maken van popcorn.

Verder zijn er nog andere maïssoorten die wellicht minder lekker of juist lekkerder zijn om te eten, dat is even uitproberen. Een aantal leuke verschillen zijn de kleuren van de korrels. Zo is er bijvoorbeeld regenboogmaïs met korrels in verschillende kleuren.

Maïs zaaien en planten

Wanneer kan je maïs zaaien? Maïs zaaien of voorzaaien/voorkiemen kan direct buiten van mei tot juni. Maïs zaaien of voorzaaien/voorkiemen kan onder glas van april tot mei.
Wanneer kan je maïs planten? Maïs planten of uitplanten op de bestemde plek kan buiten van mei tot juni.
Lees de instructies hieronder voor meer informatie.

maïs zaden zaadjes zaad keukenplanten

Mais zaaien we voor half mei altijd binnen en daarna direct buiten. Een zaaitray is uitstekend om mais in te zaaien, omdat je van mais wat meer nodig hebt. Aan één plant heb je zeker niet genoeg, omdat mais goed moet worden bestoven en met elkaar moet kruisen. Daarom kweek je mais in blokken, niet als losse plant en ook niet in rijtjes. Alleen dan kan je mais oogsten.

Het moet warmer zijn dan 16 graden celcius, wil je mais zaaien. Mais kiemt redelijk snel, maar rond de 20 graden celcius kiemt mais nog veel sneller. Wat bij de jonge maisplantjes vaak opvalt is de schittering van water in het midden. Waterdamp uit het blad of gevallen water na een sproeibeurt of een regenbui. Zo iets zal het zijn.

mais water geven maisplantje maisplanten water waterdamp vocht

Mais zaaien in zaaitrays of potjes

Wij vinden een zaaitray erg handig, Aangezien de jonge plantjes hier maar een maandje in hoeven te staan, hoeven de vakken of potjes niet heel groot te zijn. Een zaaitray met vakken van vijf à zes centimeter zijn voldoende. Vul de vakken, of als je die gebruikt kweekpotjes, met fijne zaaigrond en druk dit aan.

In elk vakje of potje kan je een gaatje maken met je vingertoppen. Dit gaatje hoeft niet dieper te zijn dan drie centimeter. In kweekpotjes lukt dat vaak wel. In zaaitrays is dit niet zo handig omdat de vakken vaak erg ondiep zijn. Geeft niets, maar sla de volgende stappen bij het uitplanten dan zeker niet over.

Druk de gaatjes ook weer dicht en geef steeds genoeg water. Het is beter als de zaaigrond niet helemaal opdroogt. Geef ook na het kiemen regelmatig water.

Mais planten in de vollegrond

Je kunt mais in grote moestuinbakken of in de vollegrond uitplanten. Mais kweken in (kleinere) potten en bakken lukt helaas niet. Graaf gaten waar de kluitjes van de jonge mais planten in passen, maar liever nog iets dieper. Maak de gaten rondom de kluitjes weer mooi dicht. Druk het geheel nog even goed aan en vergeet ook nu niet om water te blijven geven.

Mais kan later snel omvallen. Zet mais planten daarom dieper in de grond. Niet alleen de kluit, maar ook enkele centimeters van het plantje zelf mag onder de grond staan. Als het plantje groot genoeg is natuurlijk.

Belangrijk is dat je mais planten ook in blokken zet. Mais kweken we dus nooit in rijtjes en helemaal niet als losse planten. Je zet altijd een blok neer, bijvoorbeeld een vierkante meter. Zo bestuiven de mais planten elkaar straks tijdens de bloei. Dat is nodig omdat de mais anders mogelijk slecht wordt bestoven. Je krijgt dan half of slecht gerijpte mais bij het oogsten.

maïs zaailingen kiemplantjes kiemplanten keukenplanten

Per vierkante meter kan je ongeveer 25 tot 35 maïs planten laten groeien in de volle grond. In rijen kan je ongeveer 5 tot 8 maïs planten per strekkende meter laten groeien in de volle grond.

Of je nu in rijen of per m² zaait, het is altijd verstandig om tussen de regels een grotere afstand aan te houden dan de plantafstand.

Maïs standplaats en verzorgen

Mais kweken is makkelijk maar het gewas heeft wel wat aandacht nodig. Let allereerst goed op het water geven en kweek op voedzame grond. Mais kan makkelijk omvallen, dus zet de jonge plantjes diep in de grond. Dieper dan alleen het kluitje, anders vallen de planten snel om. Graaf dus ook de stengel een beetje in. Het is daarom ook verstandig om mais lekker beschut en uit de wind te zetten.

Je kunt het beste mais kweken in de volle zon. Naast genoeg water is ook de warmte belangrijk voor het gewas. Het is eerder al genoemd, net als het dieper planten, maar zet mais altijd in blokken neer. Je kweekt mais nooit in rijtjes en al helemaal niet als losse planten. Dan wordt de mais slecht bestoven en krijg je vaak maar half gerijpte, of zelfs totaal onrijpe maiskolven met weinig mooie korrels.

maiskolven oogsten mais kweken maisplanten vruchten van mais zijkant zijscheuten maisplantjes

Mais kweken we in de achtertuin, bij minder ruimte, altijd in een vierkante meter. Op de volkstuin kunnen we natuurlijk veel meer mais kwijt. Verder rijpt mais beter in de zon. Doorgaans kan je mais oogsten in hartje zomer of in de vroege herfst.

maïs jonge plantjes jonge planten keukenplanten

Maïs is een éénjarige plant, niet wintergroen en blijft in leven zo lang de temperatuur hoger is dan 12℃.

Maïs combinatieteelt en wisselteelt

Maïs wordt in blokken gekweekt, dus niet in rijen of als losse planten. Dit heeft te maken met de bestuiving van mais (zie bloei en bestuiving).

Maïs
Voor het kweken van maïs zou je wisselteelt kunnen gebruiken. Maïs is een vruchtgewas. De ideale voorteelt is een bladgewas en de ideale nateelt is een wortel- of knolgewas of aardappelsoort volgens het wisselteelt schema.

Maïs goede buren
Maïs kweken kan goed samen met aardappel, courgette, doperwt kapucijner, kiwano, komkommer, kropsla, linzen, meloen, peul pompoen, pronkboon, radijs, slaboon, tomaat, tuinboon, veldsla, watermeloen, als je gebruik maakt van combinatieteelt.

Maïs slechte buren
Maïs kweken gaat liever niet samen met biet, bladselderij, bleekselderij, knolselderij, snijbiet, als je gebruik maakt van combinatieteelt.

maïs planten kweken keukenplanten

Maïs water geven

Tijdens de zomer kan je mais heel regelmatig water geven. Over het algemeen heeft mais veel water nodig, zo lang de planten niet drijfnat staan. Mais kan daarentegen ook heel slecht tegen droogte. Bij een natte zomer kunnen er schimmels en paddenstoelen groeien in de kolven. Geef dus vooral water onderaan de planten en niet van boven. Een tuinsproeier is af te raden.

Voel regelmatig aan de grond. Als de bodem nog erg vochtig is mag je gerust een waterbeurt overslaan. Mais kweken we zelf in grote moestuinbakken van hout. Hierin droogt de grond vaak sneller op dan buiten de bakken (vollegrond). Houd hier dus ook zelf rekening mee als je mais op een bepaalde plek kweekt.

Maïs grondsoort en bodem

Mais staat niet graag op droge grond. Je kunt dan ook prima mais kweken op kleigrond, maar in principe is alle grond geschikt om mais te kweken. Een belangrijke voorwaarde is dat de bodem voedzaam is. Mais heeft veel extra voeding nodig om groot en sterk te worden als vruchtgewas.

Als de bodem erg vast is kan je koemestkorrels en compost strooien, eventueel licht inharken of zelfs compleet onderspitten. Dit maakt de bodem ook een stukje voedzamer en voorkomt uitspoelen van voedingsstoffen. Koemestkorrels hebben een bindende werking.

Hoewel mais in principe op alle grond goed kan groeien, gaat de voorkeur uit naar heel licht zure grond.

pH

5.5
6.5

Maïs tolereert bodems waarbij de pH-waarde ergens tussen deze twee waarden in ligt. Hoe meer naar links, hoe zuurder de grond is. Rechts is dan natuurlijk meer basisch. Lees ook: Wat is pH?

maïs grote planten keukenplanten

Maïs bemesten

Omdat mais graag op voedzame grond staat is bemesten sterk aan te raden. Geef mais, een vruchtgewas, dan vooral extra kalium. In een jong stadium kan je fosfaat geven. Je kunt ook een algemene, organische meststof gebruiken. Let dan wel op het aandeel stikstof dat hierin zit. Je kunt met stikstof beter terughoudend zijn bij mais.

N8
P16
K16

Voor het bemesten van maïs adviseren we bij benadering de samenstelling stikstof (N), fosfaat (P) en kalium (K) 8-16-16 of 10-20-20 . De exacte verhouding is mogelijk nergens te koop. Je hoeft je daar natuurlijk ook niet strict aan te houden. Meng bijvoorbeeld zelf een stikstofrijke mest met een fosfaatrijke mest en een kaliumrijke mest. Zo maak je zelf een vergelijkbare mest. Lees ook Wat is NPK mest?

maïs volgroeide planten grootte keukenplanten

Maïs bloei en bestuiven

Wanneer bloeit maïs? Maïs bloeit doorgaans van juni tot augustus.

De reden dat we mais in blokken zetten, en niet in rijen of als losse planten opkweken, is voor de bestuiving. In blokken kruisen alle maisplanten goed met elkaar. Mais wordt vooral door de wind bestoven. Door mais in blokken te zetten kunnen de pollen door het hele blok waaien, en gaan de pollen niet verloren als de wind een kant op staat.

mannelijke bloemen mais bloeiende maisplanten bloei bestuiving bestuiven

Mais maakt eenslachtige bloemen. De bloemen zijn dus mannelijk of vrouwelijk, maar nooit beiden in één bloem. Wel is mais eenhuizig, dus mannelijke en vrouwelijke bloemen zitten aan dezelfde plant. De mannelijke bloemen komen uit de top van de stengels. Dit zijn hele herkenbare bloemetjes voor een grassoort, wat mais absoluut is. Op de foto hierboven zie je de mannelijke bloemen

vrouwelijke bloemen mais bloeiende maisplantjes suikermais bloei bestuiving bestuiven van maisbloemen

De vrouwelijke bloemen groeien aan de zijkanten van de stengels. Dit zijn eerst nog kleine verdikte stengels waar allemaal groene haartjes uitkomen. De verdikte stengeltjes worden na de bestuiving dikker. Uiteindelijk worden dit de maiskolven die je kunt oogsten. De vrouwelijke maisbloemen groeien dus aan de zijkant, vanuit de bladoksels aan de stengel van de maisplanten.

kruisbestuiving mais bestuiving maisplanten bestuiven haren haartjes maiskorrels maiskolf maiskolven bloeiende mais

En zo ziet de maiskolf eruit als deze goed is bestoven. Eigenlijk is deze kolf nog niet goed rijp, maar je ziet zo heel goed wat er met de mais gebeurt. Elk haartje dat uit de kolf komt, bestuift één maiskorrel. Wacht liever met het oogsten van de maiskolf tot de haartjes bruin zijn geworden.

Het stuifmeel van mais kan kilometers afleggen via de lucht, door de wind. Houd daar rekening mee bij het planten van mais. Kweekt een boer of buurman in de omgeving ook mais, dan kruisen de planten al snel met die van jou of andersom. In principe maakt dit voor de mais niet uit, maar mocht je de korrels opnieuw zaaien dan ontstaat uit de zaden een kruising van de twee soorten mais.

Heeft je buurman bijvoorbeeld voedermais staan als veevoer, en kweek je zelf suikermais, dan kunnen de zaden die je zelf oogst voor een kruising van de twee zorgen. De kruising heeft dan bijvoorbeeld eigenschappen van voedermais en maakt bijvoorbeeld harde, minder zoete korrels die niet zo lekker zijn om te eten. Er zijn geen giftige soorten mais dus daar hoef je je geen zorgen om te maken.

Wanneer maïs oogsten

Wanneer kan je maïs oogsten? Doorgaans doe je dit van juli tot oktober.

Voor je alle kolven oogst kan je het beste eerst controleren of ze goed rijp zijn. Een mooi uitgangspunt is de kleur van de draadjes die uit de kolven komen. Zijn de draadjes allemaal bruin van kleur, dan is de kolf rijp om te plukken. Kolven met groene draadjes zijn niet rijp!

maiskolven oogsten wanneer

Je kunt ook controleren of de mais goed is gegroeid door voorzichtig de buitenste bladeren te pellen. Zie je aan de punt van de maiskolf geen gele korrels zitten, dan is de kolf waarschijnlijk nog niet goed rijp. Laat deze dus nog even hangen. Zie je wel gele korrels dan kan je de kolf van de plant plukken.

Je plukt maiskolven door deze vast te pakken en naar onderen af te buigen van de stengel. De kolf breekt dan makkelijk los van de hoofdstengel. Vervolgens kan je alle bladeren van de kolf af pellen. Dat is wel even wat werk, maar ook hard nodig om te zien of de kolf goed is gegroeid.

Het kan voorkomen dat er onder de kolf beestjes zitten, of zelfs een schimmel of paddenstoel. Om die reden moet je de kolven eerst pellen voor je ze bewaart. Zo weet je dat de kolven goed zijn.

maïs oogsten plukken keukenplanten

Maïs gebruiken en bewaren

Maïs is in veel verschillende gerechten te gebruiken. In bijna alle Mexicaanse gerechten kom je maïs tegen, maar je kunt het ook roerbakken met andere groenten of door een salade doen. Maïs kun je met kolf en al koken en van de kolf af eten, of ervan af halen en los koken en in gerechten verwerken, zoals tortilla.

Maïs wordt vaak van de kolf gegeten met een klontje boter, of als losse (gekookte) korreltjes in bovengenoemde en andere gerechten.

Maismeel of maiszetmeel maken

Bovendien wordt maïs ook gebruikt om het bindmiddel maïszetmeel te maken. Maïszetmeel staat ook bekend als maïzena en wordt gebruikt als bindmiddel. Het verkrijgen van maïs zetmeel is overigens een hele klus, want je scheidt het zetmeel in de maïskorrel van alle overige stoffen.

Gewoon maïsmeel (dus niet zetmeel) is een stuk eenvoudiger te maken. Hiervoor worden de maïskorrels eerst goed gedroogd. Vervolgens worden de gedroogde korrels fijngemalen tot meel. Dat kan op dezelfde manier als je bijvoorbeeld roggemeel of tarwebloem zou maken. Wil je weten hoe je maismeel maakt, bekijk dan onder andere de video over zelf graan dorsen en meel of bloem maken.

Maïsmeel heeft een rijkere en bovendien zoetere smaak dan bijvoorbeeld tarwemeel. Maïsmeel heeft van zichzelf een lichtgele kleur. Maïsmeel kent ook vele toepassingen in de keuken.

Zo wordt maïsmeel bijvoorbeeld gemaakt voor brooddeeg of de bekende gele tortilla's. Ook chips en taco's worden van maïsmeel gemaakt. Zoals je merkt wordt maismeel zeer veel gebruikt in Mexicaanse gerechten. Je kunt er zelf ook mee bakken. Gewoon maïsmeel wordt niet gebruikt als bindmiddel, daarvoor moet men echt maïszetmeel hebben.

Naast het produceren van maïszetmeel (maïzena) wordt mais ook gebruikt om glucosestroop te maken. Je kunt maïsbrood maken van maismeel en maïskolven worden ook wel eens op de barbecue bereid. Vaak wordt maïs als glutenvrij gezien. Dat is niet helemaal waar. De gluten zijn anders gevormd en veroorzaken geen schade aan darmwanden, maar ècht glutenvrij is mais niet.

Maisolie maken met een oliepers

Heb je echt veel mais over, dan kun je zelf maisolie maken met een oliepers. Dit kan met een elektrische oliepers of een hand-aangedreven oliepers. De tweede is vaak erg betaalbaar. Maisolie persen is dus redelijk eenvoudig. Je hebt dan koudgeperste olie. Deze moet eerst goed bezinken. Als de olie niet meer troebel is kan je deze gebruiken.

Maisolie heeft een middelhoog rookpunt van 210°c en kan dus best goed verhit worden. De smaak van maisolie is vrij neutraal.

Maïs houdbaarheid

Maïs is in de koelkast ongeveer 3 dagen houdbaar. Je kunt maïs ook invriezen, maar doe dit dan zonder het blad eraan te laten, want dit zit vol met vocht. Ingevroren blijft suikermaïs nog wel een jaar houdbaar. Je kunt het direct uit de vriezer in water koken.

Maïs ziektes en plagen

Maïs heeft in verhouding weinig last van ziektes en schimmels, al zijn er wel een aantal. Wel zijn dieren gek op de maïskorrels. Zo wel korrels die je zaait als korrels aan (bijna) rijpe kolven, worden regelmatig gepikt door vogels en door muizen. Muizen kunnen zelfs in je planten klimmen om de korreltjes uit de kolven te pikken.

Hoewel dit tegenwoordig nog maar heel weinig voorkomt, kan mais (net als andere grassen en granen) vatbaar zijn voor moederkoren. Dit is een schimmel die in principe in iedere graan, dan wel voor een klein deel, aanwezig is. Als de aantasting voldoende groot is kan moederkoren dodelijk zijn.

Moederkoren is een van de redenen dat je geen zaden mag importeren, want in andere landen zijn controles hierop minder streng. Maiszaden uit verpakkingen zijn hierop getest. De mais bevat dusdanig kleine hoeveelheden moederkoren dat dit onschadelijk is. Mais die je hier koopt kan je dus altijd veilig kweken en opeten.

Je herkent moederkoren trouwens aan een volledig zwarte korrel, tussen alle andere lichtgekleurde korrels. Als je dit ziet dan is de korrel besmet met de schimmel moederkoren.

builenbrand op mais

Soms wordt maïs aangetast door builenbrand. Een witte paddenstoel die van binnenuit aan de kolf groeit. Geloof het of niet maar in Mexico wordt builenbrand als delicatesse gegeten. We hebben het zelf hier ook eens in de maisplant gehad. Zelf probeer ik dat maar niet te eten.

Builenbrand is dus eetbaar. Voel je vrij om dit zelf verder te onderzoeken, wij geven natuurlijk geen advies hierover. Hoe lekker het ook mag zijn, zelf probeer ik het maar niet uit. Je weet natuurlijk nooit met 100% zekerheid of het echt builenbrand is. Misschien is het wel gewoon een ander soort paddenstoel, al zijn er maar weinig die hierop lijken.

Aangetaste kolven (door builenbrand) zijn niet meer te "redden". Dat betekent dat, eenmaal aangetast, de mais ermee is geïnfecteerd en je de builenbrand niet alsnog kunt verwijderen. Het komt trouwens bijna nooit voor. Hooguit een enkele keer tijdens een vochtig jaar.

De aangetaste maiskolf (door builenbrand) heb ik toen in de GFT-bak gegooid en dus niet op de composthoop. Natuurlijk om te voorkomen dat ik het vaker krijg in mijn moestuin. Het mag dan eetbaar zijn, ik geniet veel liever van de lekkere zoete maiskorreltjes.

Maïs kweken informatie

Naam en familie
Naam Maïs
Familie Grassenfamilie
Wetenschappelijke naam Zea mays
Familie (wetenschappelijk) Poaceae
Zaai- en oogsttijden
Binnen (voor)zaaien april - mei
Buiten (voor)zaaien mei - juni
Buiten (uit)planten mei - juni
Oogsten juli - oktober
Bloeitijd juni - augustus
Zaaien
Zaaidiepte -
Plantafstand 15CM
Regelafstand 22.5CM
Per strekkende meter (M) 5-8 planten (rij)
Per vierkante meter (M²) 25-35 planten (veld)
Voorzaaien potmaat 5-6CM
Kiemtemperatuur 16 +
Gemiddelde kiemtijd -
Verzorging
Standplaats Volle zon
Waterbehoefte Regelmatig water
Grondsoort Matig/Compost/Aarde
Bemesting NPK 8-16-16
Zuurtegraad bodem pH 5.5-6.5
Teeltwijze
Wisselteelt vruchtgewas
Combinatieteelt
Goede buren
aardappel, courgette, doperwt kapucijner, kiwano, komkommer, kropsla, linzen, meloen, peul pompoen, pronkboon, radijs, slaboon, tomaat, tuinboon, veldsla, watermeloen,
Combinatieteelt
Slechte buren
biet, bladselderij, bleekselderij, knolselderij, snijbiet,
Eigenschappen
Gebruiken als Groenten
Winterhard tot 12
Wintergroen -
Gemiddelde hoogte -
Worteldiepte 35CM
Levensverwachting Éénjarige
Soort -

Nieuwe planten...