Kiwano

Cucumis metuliferus

Minimale plantafstand (cm): 40
Minimale worteldiepte (cm): 30

Afbeeldingen:

keukenplanten kiwano zaden keukenplanten kiwano zaailingen keukenplanten jonge kiwano planten keukenplanten kiwano kweken

 

volle zon
licht vochtig
lichte grondsoorten
niet winterhard
keukenplanten zaaikalender kiwano

Variëteiten

Van kiwano zijn niet veel verschillende rassen bekend. Kiwano is lid van de komkommerfamilie en dat proef je in dit geval zonder twijfel. Niet iedereen kan het groene en slijmerige vruchtvlees met pitjes waarderen. Wie dat wel doet geniet er dan ook enorm van, want het vruchtvlees smaakt een beetje naar een licht zoete komkommer. De kiwano heeft verschillende namen, waaronder "Gehoornde Meloen", in het Engels ook wel "Horned Melon". Oorspronkelijk komt deze plant uit Kalahari (Afrika), uit gebieden rondom de woestijn.

Vermeerderen

Kiwano zaai je net als komkommer en meloen, waar deze familie van is, binnenshuis voor. Doe dit bij voorkeur in losse potjes, ze maken snel een groot wortelstelsel. Verspenen is dan gewoon niet handig, de worteltjes van meerdere plantjes raken in elkaar verstrikt. Dan kan je de plantjes nog maar moeilijk uit elkaar halen zonder worteltjes stuk te trekken.

In losse potjes dus, maar ook liever iets eerder dan komkommer of meloen. Kiwano heeft namelijk een nòg langer seizoen nodig voor de vruchten om te groeien en om deze te laten rijpen. Vaak lukt dat rijpen niet eens, maar een ramp is dat zeker niet. De vruchten die je groen (of een beetje geel) oogst, blijven maanden liggen op de fruitschaal en worden heel langzaam alsnog geel. Vruchten die je aan het einde van de zomer oogst, worden soms pas in februari van het jaar daarop geel. En ze zijn dan uiteraard nog steeds goed eetbaar!

keukenplanten kiwano net opgekomen

Kiwano net opgekomen

Het is belangrijk om de kiwano zo snel mogelijk op een plekje met veel (zon)licht te zetten, dat heeft de plant in het begin nodig. Maar wees daarbij ook wel een beetje voorzichtig, want de zon vroeg in het jaar is nog niet zo sterk. Naarmate het voorjaar dichterbij komt, wordt de zon sterker en het blad van de kiwano is erg gevoelig voor verbranding. Dat is in het begin van de groei, want de plant kan er steeds beter tegen. Naarmate het plantje groeit wordt ook het blad groter, wat dikker en steviger. Daarmee verdwijnt ook de kans op zonnebrand. Vooral in het begin van de groei dus, en in de rest van het (vroege) voorjaar goed beschermen tegen sterk zonlicht.

Verzorging

Basis
Kiwano is misschien niet de meest bekende groente, of fruit, of ja... wat is het eigenlijk? Het wordt als groente en als fruit gezien. In de keuken is het net iets meer fruit dan groente, omdat het als nagerecht wordt gegeten. In de moestuin is het weer net iets meer groenten dan fruit, omdat het familie is van de komkommer (een groente) en omdat de plant op een kruidachtige wijze groeit. Erg ingewikkeld allemaal, dus laten we zeggen dat het beiden is. Het is een groente, maar het is ook fruit.

Kiwano komt uit warme streken, de plant komt oorspronkelijk uit de omgeving van de Kalahari woestijn (Afrika). Dat maakt dat het plantje dus erg veel warmte nodig heeft, maar ook veel zonlicht. Een droge lucht kan de plant beter hebben dan een tamelijk hoge luchtvochtigheid. Maar in de bodem moet deze wel voldoende water krijgen. Kiwano kweken is vrij makkelijk als je een plekje in de tuin op het zuiden hebt, of een kweekkas in de volle zon. Het wordt echter lastig als je dat niet hebt en het moet doen in de halfschaduw of op het oosten. Dan kan je het beter niet doen, de plant zal niet of nauwelijks groeien en heeft het te koud. Kweek je zelf kiwano? Dan zal je de plant in toom moeten houden (zie het kopje snoeien).

Bij een gebrek aan bestuivers, of eigenlijk altijd, is het handig om de plant een handje te helpen bij de bestuiving. Eigenlijk is dat niet echt nodig, maar zelf heb ik ondervonden dat de plant meer vruchten maakt als je deze met de bestuiving helpt. Kiwano maakt mannelijke en vrouwelijke bloemen aan de zelfde plant, en is dus eenhuizig èn eenslachtig. Door het stuifmeel van de mannelijke bloemen over te brengen op de vrouwelijke bloemen, help je kiwano een handje bij de bestuiving. Dat kan je doen met een kwastje of wattenstaafje, maar je kunt ook de mannelijke bloem plukken en daar ongeveer 3-5 vrouwelijke bloemen mee bestuiven.

keukenplanten kiwano vrouwelijke bloem

Vrouwelijke bloem kiwano

Kiwano heeft iets nodig om tegenop te klimmen, zoals een hekwerk of betongaas, een grof net of een trellis langs een muur (dan wel op het zuiden). Het is namelijk al snel te zien aan de plant, dat deze hechtrankjes maakt die zich ergens omheen willen draaien. De plant wil zich ergens aan vastklampen en is daar nogal obsessief over. Nadat het eerste hechtrankje is gesignaleerd schieten de hechtrankjes aan alle kanten de plant uit.

keukenplanten kiwano hechtrankjes

Kiwano hechtrankjes

Bodem
In de volle grond kan de plant ontzettend groot worden. Dat is als je niet op vette klei kweekt, want dat is lastig te bewortelen voor de kiwano. Op kleigrond en dikke grondsoorten kan je het dus beter niet doen. Op een voedzame, tamelijk zanderige en humusrijke grond daarentegen, moet je zelfs uitkijken dat de plant niet volledig losgeslagen alle kanten op groeit! Voeg dus vooral veel compost en organisch materiaal toe aan de bodem, en zorg daarnaast ook voor veel extra voedingsstoffen in de bodem. Door brekerzand te mengen kan je de bodem luchtiger maken en beter doorlaatbaar. Een goede afwatering is voor kiwano ook een must, zodat overtollig water niet te lang in de bodem blijft. De bodem bijft het beste licht vochtig, maar als deze eventjes (dan wel heel kort) opdroogt is dat geen ramp. Geef zo nu en dan genoeg water, maar laat de bodem in de pot of de grond rondom de plant niet volledig onderlopen.

Voeding
Een voedzame bodem is het beste. Het toedienen van een algemene organische mestvoeding voor de moestuin voldoet meestal. Probeer stikstof voeding een beetje te vermijden, aangezien kiwano al aardig weelderig kan groeien en je hiermee alleen nog meer bladgroei zal bevorderen. Extra kalium is dan wel weer sterk aan te raden. Omdat kiwano een niet-inheemse plant is kan deze wel een betere weerstand gebruiken. De plant moet zich goed kunnen beschermen tegen schimmels en infecties, voornamelijk bij slecht weer in ons klimaat. Daarnaast draagt kalium ook bij aan de vorming van vruchten.

Snoeien
Kiwano zal je in toom moeten houden, want de zijscheuten schieten aan alle kanten de plant uit. Het eigenwijze plantje groeit graag alle kanten uit waar het maar kan. Dat is leuk natuurlijk, als je daar de ruimte voor hebt, maar niet als je ook nog andere planten wil laten groeien. Kiwano maakt doorgaans veel meer zijscheuten dan komkommers en meloenen, waardoor de plant (als die het naar z'n zin heeft) de hele kas kan begroeien of een flink stuk grond kan bedekken. En zelfs die zijscheuten maken weer zijscheuten, wat het in toom houden van kiwano een stuk lastiger maakt dan bijvoorbeeld een komkommer of meloen.

Het is dus ontzettend belangrijk om de zijscheuten van de plant zo veel mogelijk weg te nemen, zodat de plant vooral in de hoogte, of in één lange stengel groeit met hooguit enkele zijscheuten. Houd er natuurlijk wel een paar over, daar moet de plant namelijk vruchten aan laten groeien. Ongeveer 3-6 zijscheuten zou voldoende moeten zijn, maar houd deze zijscheuten dus ook weer goed in de gaten. Het kan zomaar dat deze zijscheuten op hun beurt óók weer uitlopers maken. Dan wordt het overzicht dat je probeert te creëren een complete chaos natuurlijk. In een pot is de ruimte vaak beperkter en zal kiwano niet zo heel weelderig groeien, maar dat heeft dan vooral met de wortelruimte te maken.

keukenplanten kiwano dieven

kiwano uitloper / zijscheut

Oogsten

Kiwano oogst je het liefst oranjegeel van kleur. Wanneer dit lukt binnen de beperkte tijd van onze seizoenen dan zou dat natuurlijk geweldig zijn, maar ook als dit niet lukt is dat nog geen ramp. Je kunt kiwano ook groen oogsten en enige tijd na laten rijpen. De eerste vruchten rijpen misschien nog wel aan de plant zelf, maar daarna wordt het lastig. De herfst nadert en de plant blijft aan het einde van de zomer gewoon vruchten maken, zo lang het warm genoeg blijft. Hoe groener de kiwano wordt geoogst, hoe langer het natuurlijk duurt voor deze rijp is als je deze laat narijpen. Zelf heb ik eens een te groene kiwano geoogst (zonder gele vlekjes of stipjes). Deze begon pas geel te kleuren in maart van het volgende jaar. Ik begon te twijfelen of het er ooit nog van zou komen. Je laat de kiwano dus liever zo lang mogelijk aan de plant zitten, maar natuurlijk ook weer niet te lang. In het slechte weer van de herfst kan de vrucht namelijk alsnog beschimmelen of oneetbaar worden. Een plant in pot zou je nog even een tijdje binnen kunnen laten staan, maar daarna moet er toch echt geplukt worden.

keukenplanten kiwano oogst

Kiwano oogst geelgroen

Oogst je een kiwano groen met oranje vlekken, zoals op de foto hierboven? Dan duurt het nog enkele maanden voor deze oranjegeel wordt. Soms oogst je een kiwano aan het einde van de zomer, maar wordt deze pas in januari van het volgende jaar ècht oranjegeel. Op de foto hieronder zie je een vergelijking. De vruchten zijn op het zelfde moment geoogst, maar de ene was nog groen en de andere oranjegeel. De oranjegele vrucht, dat is de zelfde vrucht die je in de foto hierboven ziet. In het afgelopen jaar, aan het einde van de zomer, is deze geoogst. De foto hieronder is gemaakt in februari van het volgende jaar.

keukenplanten kiwano oogst

Kiwano goed nagerijpt

Gebruiken

Kiwano is uitstekend om door een salade te verwerken, bij heel veel gerechten als garnering maar ook door een fruitsmoothie. Zelf vind ik het erg lekker om de vrucht rauw uit te lepelen, net als een passievrucht. Aan de binnenkant zitten heel veel eetbare pitjes omringd door groene gelei. De smaak lijkt erg op komkommer maar iets anders, iets zoeter vooral. Niet iedereen vind de vrucht even lekker maar ik kan er niet genoeg van krijgen. De pitjes haal ik vaak uit de gellei en gebruik ik weer voor nieuwe kiwanoplanten volgend jaar.

Bewaren

De groen geoogste kiwano kan je nog maanden op de fruitschaal bewaren. In de zomer geoogste vruchten worden vaak in januari of februari zelfs pas goed geel. De vrucht wordt dan hooguit iets zachter, maar dat is geen probleem. De smaak wordt er niet minder op en de vrucht blijft zelfs oranjegeel nog lang goed. Ook een geel geoogste kiwano, als je dat toch is gelukt, kan je nog enkele maanden bewaren.


Ontvang kweektips

Meld je aan en ontvang als eerste nieuwe zaaikalender items, kweektips, recepten en weetjes!

Aanmeldformulier

Door bovenstaande gegevens te versturen ga je akkoord met onze privacyverklaring.

Komkommer

Komkommer

In één oogopslag alle behoeften van de komkommerplant! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Muismeloen

Muismeloen

In één oogopslag alle behoeften van de muismeloen of cucamelon! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Meloen

Meloen

In één oogopslag alle behoeften van de meloenplant! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Watermeloen

Watermeloen

In één oogopslag alle behoeften van de watermeloen! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Pepino

Pepino

In één oogopslag alle behoeften van de meloenpeer! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Aubergine

Aubergine

In één oogopslag alle behoeften van de aubergine! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Tomaat

Tomaat

In één oogopslag alle behoeften van de tomatenplant! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Ananaskers

Ananaskers

In één oogopslag alle behoeften van de incabes! Alles over het zelf kweken, van zaadje tot oogst, en het verwerken van je oogst in de keuken. Inclusief inzichtelijke zaaikalender met zaaitijden, planttijden, oogsttijden en nog veel meer.

Lees meer  

Ontkiemen

Ontkiemen

Alles begint met het ontkiemen van een zaadje. Er zijn veel verschillende manieren om dat te doen, ieder met eigen voor- en nadelen. Het belangrijkste is de temperatuur, want sommige zaden ontkiemen alleen boven een bepaalde temperatuur. Ook is het belang

Lees meer  

Water

Water

Waterstof is één van de belangrijkste sporenelementen die planten nodig hebben en wordt verkregen uit water. Te veel water zorgt voor slappe planten die in het ergste geval verdrinken. Te weinig water zorgt voor slap hangende planten. In beide gevallen ka

Lees meer  

Bodem

Bodem

Sommige planten groeien bijna overal goed, maar voor andere planten is de juiste bodem het verschil tussen leven en dood. In onze handige zaaikalender kan je per plant de gewenste grondsoort bekijken, en daar uitgebreid over lezen op de pagina van de plan

Lees meer  

Voeding

Voeding

Voor de ontwikkeling en opbrengst van je planten is het geven van voeding belangrijk. Misschien kweek je op arme grond of heeft het soort grond dat je gebruikt niet alle voedingsstoffen in huis. Het geven van extra meststoffen zorgt voor een betere groei.

Lees meer  

footer wave afbeelding