Knoflook

Allium sativum

Minimale plantafstand (cm): 10
Minimale worteldiepte (cm): 15

Afbeeldingen:

keukenplanten knoflooktenen planten keukenplanten knoflook komt boven keukenplanten knoflook jonge sprietjes keukenplanten knoflook wordt groter keukenplanten knoflook volwassen planten keukenplanten knoflook volgroeide planten

 

halfschaduw
matig vochtig
alle grondsoorten
winterhard
keukenplanten zaaikalender knoflook

Variëteiten

Er zijn weinig verschillende soorten knoflook. Er zijn vooral verschillende rassen die gekweekt zijn om langer vers te blijven, een meer aromatische of juist een scherpere smaak te hebben, of om gigantische grote bollen te produceren bijvoorbeeld. Toch blijft het grootste verschil tussen de soorten knoflook het wel of niet bloeien van de plant. Veel knoflooksoorten maken namelijk helemaal geen bloemen, maar nog altijd de meesten zullen wel in staat zijn om een bloeistengel te maken. Zaden dat maakt de knoflook echter nooit, en dat is een onderwerp voor het kopje "ontkiemen"!

Vermeerderen

Knoflook uit zaden opkweken is niet gebruikelijk. Eigenlijk maakt de knoflook ook geen zaden, maar kleine broedbolletjes. Dat zijn een soort hele kleine knoflookbolletjes van enkele milimeters dik. Deze ontstaan uit de bloemen van de knoflook. Je kunt de broedbolletjes net als zaden in de grond stoppen, en uit ieder bolletje ontstaat dan een nieuwe knoflookbol. Net als bij uien duurt het opkweken uit broedbolletjes ten minste 2 jaar. Daarna pas zijn de bollen volgroeid en hebben ze teentjes. Het eerste jaar krijg je hele kleine bolletjes.

Het makkelijkste en het snelste blijft dus gewoon om knoflook op te kweken uit teentjes. Je kunt de teentjes uit plantknoflook gebruiken, dat zijn rassen die worden geselecteerd op "kiemkracht". Hoe snel de knoflookteentjes beginnen te groeien zegmaar. Ook knoflook uit de supermarkt werkt prima, je weet dan alleen niet welk ras het is en hoe snel (of hoe goed) het begint met groeien. Met verse knoflook heb ik meermaals slechte ervaringen, de teentjes rotten weg in de grond en er komt niets op. Het is nog nooit gelukt vanuit verse knoflook, wel uit gedroogde knoflook. Waarschijnlijk omdat de verse knoflookbol nog vol met vocht zit.

Voor het planten van knoflook wordt vaak de 10-10-10 regel toegepast. Een handige regel voor beginners, maar zelf maak ik daar eigenlijk nooit gebruik van. Ieder jaar is namelijk anders. Zo begint de herfst misschien iets eerder of later, schijnt de zon nog wat langer door, er kan van alles anders zijn dan het vorige jaar om de zelfde tijd. De 10-10-10 regel is misschien wel erg handig voor wie ècht geen idee heeft en toch lekker knoflook in de tuin wil gaan planten. Maar 10 centimeter diep, 10 centimeter uit elkaar, 10e dag van de maand, 10 graden celcius, de variaties komen allemaal voorbij. Wat klopt er nu nog? Dit is de 10-10-10 regel zoals die ooit bedoeld is:

10 - De 10e maand (oktober) worden knoflookteentjes geplant.
10 - Minimaal 10 centimeter uit elkaar geeft voldoende ruimte.
10 - Na ongeveer 10 maanden (augustus) oogst je de bollen.

Dat je de bollen 10 centimeter diep moet planten, slaat natuurlijk nergens op. Het duurt alleen maar langer voor de stengels boven komen. Zelf druk ik de teentjes eigenlijk alleen maar met mijn duim in de grond, daarna geef ik water zodat de aarde rondom het teentje spoelt. Er wordt zelfs wel eens geroepen dat je de teentjes op dag 10 van de 10e maand moet planten. Dan werk je op 10 oktober de hele dag, ben je te laat met knoflooktenen planten! Nee, daar hoef je dus ook geen rekening mee te houden. Je kunt knoflook zelfs nog in het volgende voorjaar planten, of in september bijvoorbeeld. In de praktijk komt het er echt niet zo exact op neer, knoflook kan geen klok kijken.

Verzorging

Basis
Behalve water geven, heeft knoflook praktisch geen verzorging nodig. Dat maakt knoflook makkelijk en leuk voor iedereen die pas is begonnen, maar ook leuk om erbij te doen voor iedereen met een moestuin of een paar plantenbakken. Knoflook doet het goed op plekken in de halfschaduw, maar ook in de volle zon of op de wat meer schaduwrijke plekken. Eigenlijk groeit het overal goed.

Bodem
Knoflook stelt geen speciale eisen aan de bodem, behalve dat deze vochtig moet blijven. Je kunt knoflook ook heel goed kweken in potten of bakken, mits deze ruim genoeg zijn. Knoflookteentjes kan je relatief dicht bij elkaar planten. Een doorlaatbare bodem helpt wel bij het vormen van de bolletjes. Een zanderige grond of tuinaarde werkt vaak beter dan kleigrond.

Voeding
De bollen groeien uitstekend op armere grondsoorten, maar ook op voedzame bodem groeit knoflook verder goed. Het geven van extra voeding is in beide gevallen helemaal niet nodig. Dat neemt niet weg dat de knoflook dan wel een ui-achtige is maar ook zeker een wortelgewas. Een kleine gift extra kalium kàn op zeer arme grondsoorten helpen bij de wortelontwikkeling (en dus het vormen van de bol). Dit is zeker geen vereiste, maar probeer eens uit of de verschillen noemenswaardig zijn.

Oogsten

Eigenlijk kan je knoflook oogsten wanneer het je maar uitkomt. Afhankelijk van het moment waarop je oogst, zijn de bolletjes klein en zonder teentjes, iets groter, of volledig volgroeid en met teentjes. De kleine bolletjes zijn zacht van smaak, de grote knoflookbollen met teentjes zijn veel sterker, scherper en meer aromatisch. Gebruik je de 10-10-10 regel? Dan oogst je in augustus knoflook wanneer het loof geel en verdord is. In de praktijk kan het loof ook ergens in juni al geel gaan kleuren. Het ligt er maar net aan hoe het jaar is, dus het komt er niet heel exact op aan.

keukenplanten vroeg geoogste knoflookbolletjes

Knoflook zeer vroeg

Wanneer je niet kunt wachten met oogsten, dan kan je al na 5 maanden de bolletjes oogsten. Ze zijn dan nog heel klein (zie foto hierboven) en er hebben zich nog geen teentjes gevormd. De bolletjes zijn vaak zachter van smaak en hebben nog niet zo'n sterk aroma. Voor sommige mensen is dat misschien een reden om eerder te gaan oogsten. Het kan natuurlijk, maar zelf houd ik er wel van om volgroeide knoflookbollen te krijgen. Ik denk bijna iedereen wel, daarom wordt het loof van knoflook vaak als indicatie gebruikt voor wanneer je kunt gaan oogsten.

keukenplanten knoflook oogst

Knoflook oogsten

Als het grootste deel van het loof is verkleurd en verdord dan zijn de planten zo'n beetje klaar met groeien. Dat is het mooiste moment om te oogsten natuurlijk, maar ook als je iets eerder bent is dat helemaal niet erg natuurlijk. Zo kwam ik ooit ruimte tekort en heb ik de knoflook er iets eerder uit getrokken (zie foto hierboven). Ik denk enkele weken voor al het loof geel zou worden, maar het is lastig te zeggen wanneer dat precies is. Het loof was voor het grootste deel nog mooi groen, maar je zag hier en daar wel al wat gele verkleuringen. Prima, dacht ik zo, want uiteindelijk was er niets mis met de bollen en waren deze erg lekker. En best groot ook, voor een teelt op kleigrond.

keukenplanten knoflook oogst na 10 maanden

Knoflook oogsten

Wanneer je knoflook oogst als al het loof geel en verdord is, dan weet je zeker dat je het maximale uit de bollen hebt gehaald (zie foto hierboven). De knoflook groeit daarna namelijk echt niet meer verder. Zou je de knoflookbollen in de grond laten zitten, dan komen de teentjes los en ontstaat er opnieuw knoflook uit deze teentjes, in het volgende jaar. Deze knoflook blijft echter heel klein omdat de teentjes zo dicht op elkaar groeien. Na het oogsten kan je natuurlijk verse knoflook gebruiken, er is niets lekkerder dan vers. Maar ongetwijfeld zal je de rest moeten gaan drogen. Er zijn mensen die de knoflook vlechten, maar voor mij volstaat het ophangen alleen al. De geur die het verspreid duurt slechts enkele dagen, maar het is heerlijk!

Gebruiken

Vers is knoflook het allerlekkerste, daar is bijna iedereen het wel over eens. Knoflook is heel breed te gebruiken voor diverse gerechten, en ook nog eens wereldwijd. Je kunt het door een gerecht verwerken, er olie of poeder van maken om door gerechten te verwerken, in stukken snijden om mee te roerbakken en nog veel meer. Knoflook wordt vooral gebruikt om smaak toe te voegen. Kleine knoflookbolletjes (waar nog geen teentjes zijn gevormd) smaken wat scherper dan grote bollen. Grote, oogstrijpe bollen knoflook smaken erg rijk en aromatisch. Je kunt dus kiezen om jonge of oude knoflook te gebruiken in een bepaald gerecht.

Bewaren

Om knoflook langer te bewaren kan je deze het beste drogen. Dat gebeurd nagenoeg vanzelf als je de knoflook lang genoeg laat liggen. Knoflook blijft niet heel erg lang vers. Je kan knoflook drogen door bijvoorbeeld het loof te vlechten of de bollen aan het loof langs een draad te spannen, en het geheel op te hangen. Dat kan in de tuin, maar als je van de geur houd kan je dat ook in de keuken doen. Gedroogde knoflook lijkt verschrompeld, maar niets is minder waar. De gekreukelde "look" is enkel het velletje rondom de bol. De teentjes daarbinnen zijn nog tip top in orde!

keukenplanten knoflook drogen

Knoflook drogen


Ontvang kweektips

Meld je aan en ontvang als eerste nieuwe zaaikalender items, kweektips, recepten en weetjes!

Aanmeldformulier